علومی که موضوع و مسائل آن، اصول یا فروع اسلام و یا چیزهائی است که اصول و فروع اسلام به استناد آن‌ها اثبات می‌شود علوم اسلامی نامگذاری شده است. با تأملی در مصادر روشن می‌شود پی‌ریزی و توسعه شاخه‌های مختلف علوم اسلامی مورد توجه امیرالمؤمنین(ع) بوده است. این پژوهش با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی به هدف پاسخ به مسائل زیر سامان یافته است:
-چرا پایه‌ریزی و توسعه علوم اسلامی در اولویت آموزشی امیرالمؤمنین (ع) بود؟
- چه راهبردهایی و چرا از سوی امام(ع) در این رابطه اتخاذ شد؟

شناخت سیره امیرالمؤمنین در ابعاد مختلف می تواند گویای نقش ایشان(ع) در شکل‌گیری تمدن اسلامی باشد. پایه-ریزی علوم اسلامی از زمان رسول‌الله(ص) آغاز شد. یافته‌ها نشان می‌دهد بعد از رحلت رسول‌الله(ص)، امیرالمؤمنین(ع)، به خصوص در دوران حکومت خود، پایه ریزی و توسعه علوم اسلامی را در اولویت آموزشی قرار داد. این اقدام، راهی بود به منظور احیای سیره رسول‌خدا(ص)، تبیین اسلام و نیز مقابله با بدعت‌ها و انحرافاتی که در طول دوران خلفای پیش از امیرالمؤمنین(ع) رخ نمود و سنتی به عنوان سنت شیخین به موازات سنت رسول الله(ص) ایجاد شد؛ به گونه‌ای که مهم‌ترین مسئله در حکومت امیرالمؤمنین (ع)، احیای سنت رسول‌الله (ص) و اصلاح بدعت‌ها و انحرافات بود که نقش مهمی در پایه‌ریزی اصولی علوم اسلامی داشت؛ همچنین، برگزاری جلسات عمومی و خصوصی، تالیف، تربیت شاگردان ممتاز، مقابله با جریان‌های انحرافی و نیز توجه خاص به دانش حدیث، به عنوان مادر علوم اسلامی، از راهبردهای انتخابی امام(ع) بود که هر یک پیامدهای مؤثری برجای نهاد.