نوع مقاله : مقاله پژوهشی
تازه های تحقیق
با تحلیل مضامین روایات آخرالزمان در دو کتاب صحیح مسلم و کمال الدین نتایج ذیل حاصل شد:
با بررسی کامل روایات صحیح مسلم دربارهٔ آخرالزمان مشخص شد در روایات این کتاب با صراحت نام حضرت مهدى ذکر نشده است، اما برخی روایات این کتاب محوریت آخرالزمان را با حضرت عیسی میدانند و برخی دیگر امیر و امام مسلمانان را فردی از مسلمانان معرفی کرده است که حضرت عیسی به او اقتدا میکند.
علمای اهل سنت هم در شروح خود بر صحیح مسلم با توجه به روایات متواتر موجود در سایر کتب صحاح سته، منظور از خلیفه و امام آخرالزمان را که مال زیاد پخش میکند و حضرت عیسی پشت سر ایشان نماز میخواند، مهدی موعود دانسته و در جمع این روایات معتقدند: احادیث دال بر منجی بودن حضرت مهدى و اینکه او از فرزندان حضرت فاطمه است، اسنادشان صحیحتر است.
بنابراین با جمع این دو دسته روایات و مقایسه با روایات کمال الدین میتوان نتیجه گرفت محوریت در آخرالزمان با حضرت مهدی است و حضرت عیسی در آن زمان چندین منصب خواهد داشت که این مناصب را حضرت مهدی به ایشان واگذار میکنند.
از آنچه گفته شد، میتوان نتیجه گرفت ادعای احمد امین و همفکران وی در نبود روایات مهدویت در کتب صحیحین قابل پذیرش نیست.
مضامین دوران قیام و حکومت منجی در کمال الدین 25 برابر صحیح مسلم است، ولی با جمع این مضامین و مضامین نزول حضرت عیسی که در صحیح مسلم تقریباً 6 برابر کمال الدین است، میتوان گفت: مضامین مربوط به دوران حکومت منجی در کمال الدین 4 برابر مضامین صحیح مسلم است و در هر دو کتاب 14 درصد کل مضامین را تشکیل میدهند. این تعداد مضامین بیانگر آن است که کمال الدین نسبت به صحیح مسلم جزئیات بیشتری از دوران قیام و حکومت منجی را ذکر کرده و تصویر مشخصتری از آن دوران را ترسیم نموده است.
برای نمونه در این کتاب بیشترین مضامین در موضوع مذکور مربوط به مقولههای «برقراری عدالت» و «از بین رفتن کفر و استقرار دین الهی» است که به ترتیب 47 و 31 مضمون را به خود اختصاص دادهاند. مشابه این مضامین به صورت محدودتر در صحیح مسلم نیز ذکر شده است؛ از جمله اینکه درمجموع 6 مضمون به قضاوت عادلانة منجی، بخشش اموال فراوان بین مردم و جهانیشدن حکومت اسلامی اشاره کرده است.
مضامین دجال در صحیح مسلم تقریباً دو برابر کمال الدین است و در صحیح مسلم 33 درصد مضامین آخرالزمانی و در کمال الدین 5 درصد کل مضامین را تشکیل میدهد. این تعداد مضمون بیانگر آن است که موضوع دجال در صحیح مسلم» بسیار پرکاربرد و در کمال الدین کمتکرار است. در مجموع، در کمال الدین تنها دو روایت به ذکر برخی ویژگیهای دجال و علایم نزدیکشدن زمان خروج او با استناد به منابع اهل سنت پرداخته و سه روایت فقط به ذکر ظهور وی قبل از قیام منجی اشاره کرده است.
به بیان دیگر، در کمال الدین بیشترین مضامین موضوع دجال به علایم نزدیکشدن زمان خروج دجال مربوط میشود (نصف مضامین)؛ ولی در صحیح مسلم بیشترین مضامین به توصیف ویژگیهای دجال، اقدامات و وقایع دوران وی مربوط میشود (بیش از سهچهارم مضامین). بنابراین میتوان گفت: موضوع دجال در کتب شیعه چندان مد نظر نبوده و چهبسا از کتب اهل سنت به کتب شیعه راه یافته است.
موضوعات
