An Analysis of the Social Activism of Anatolian Alevis with a Focus on the Role of the Akhit and Bektashi Orders

ASGHARZADEH, MOHAMMAD

doi:10.22034/shistu.2026.2079695.2573

An Analysis of the Social Activism of Anatolian Alevis with a Focus on the Role of the Akhit and Bektashi Orders

Document Type : Original Article

Author

MOHAMMAD ASGHARZADEH

Qom University of Religions and Sects

10.22034/shistu.2026.2079695.2573

Abstract

The present study examines the puzzle of the persistence and continuity of Alevi identity in Anatolia and seeks to answer the fundamental question of how this community has managed to preserve, reproduce, and continually redefine its collective identity despite centuries of political marginalization, institutional exclusion, and dominant ideological pressures. Employing a historical–analytical method and a sociological approach, this research deliberately moves beyond conventional theological interpretations and instead focuses on the social, institutional, and agential mechanisms that have enabled Alevi survival. To this end, historical data are reinterpreted through the theoretical framework of Charles Tilly’s “resource mobilization” theory and Alain Touraine’s concept of “action.”
The findings indicate that the Akhī and Bektashi orders functioned not merely as mystical or religious circles, but as effective structures for resource mobilization. Through a form of functional differentiation, Alevis utilized Akhī networks for economic organization in the form of guilds, while relying on the Bektashi order for organizational and institutional penetration, particularly within the Janissary corps. In this way, symbolic capital was transformed into social power. In direct response to the research question, the study concludes that Alevism should be understood not simply as a religious sect, but as a system of “collective cultural action” that ensured its historical continuity by creating popular social institutions and durable networks of solidarity within the imperial structure.

Keywords

Anatolian Alevis

Resource Mobilization

Historical ـ Analytical Method

Akhism

Bektashism

Collective Identity

Subjects

تاریخ

1. Aksarayî, K. (1944). Müsâmeret ülـ ahbâr: Moğollar zamanında Türkiye (Selçuklular tarihi). O. Turan, Ed. TTK Basımevi.

2. uman, Didem Doğanyılmaz. (2024). Alevism and Alawism at the Center of the Debates on Definition, Denial and Recognition. Quaderns de la Mediterrània, (36), 92-103. https://www.iemed.org/wp content/uploads/2024/06/QM36_Duman.pdf

3. Barkan, Ö. L. (1942). Colonizer Turkish dervishes in the period of invasions. Vakıflar Dergisi, 2, 279–304.

4. Barkan, Ö. L. (1942). İstila devirlerinin kolonizatör Türk dervişleri. Vakıflar Dergisi, 2, 279–304.

5. Bayram, Mikail. (1991). Ahi Evren ve Ahi teşkilâtının kuruluşu. Konya: Damla Matbaası. (p. 29).

6. Bayram, M. (1991). Ahi Evren ve Ahi teşkilatının kuruluşu. Konya: Publisher unknown.

7. Brundage, A. (2002). Going to the sources: A guide to historical research and writing. Harlan Davidson.

8. Çağatay, N. (1989). Ahilik: A Turkish institution. TTK Basımevi.

9. Çağatay, N. (1989). Bir Türk kurumu olan Ahilik. TTK Basımevi.

10. Cahen, C. (1986). İlk Ahiler hakkında. M. Öztürk, Trans. Belleten, 50(197), 592.

11. Cahen, C. (1986). On the early Ahis. M. Öztürk, Trans. Belleten, 50(197), 592.

12. Doğuş, S. (2008). The historical and cultural sources of the Ghaza ideology in the Ottomans. Belleten, 72(265), 817–880.

13. Doğuş, S. (2009). A glance at Turkish intellectual history. Ukde Yayınları.

14. Eflakî, A. (1959). Menâkıbü’lـ ârifîn. Cilt 1. T. Yazıcı, Haz. TTK Yayınları.

15. Eflakî, A. (1959). Menakıbu’lـ ârifîn. Vol. 1. T. Yazıcı, Prep. TTK Yayınları.

16. Elvan Çelebî. (1995). Menakıbu’lـ kudsiyye fî menâsıbî’lـ ünsiyye. A. Y. Ocak & İ. E. Erünsal, Prep. TTK Basımevi.

17. Elvan Çelebî. (1995). Menâkıbü’lـ kudsiyye fî menâsıbü’lـ ünsiyye. A. Y. Ocak & İ. E. Erünsal, Haz. TTK Basımevi.

18. Ergin, M. (2003). Dede Korkut kitabı. Boğaziçi Yayınları.

19. Ergin, M. (2003). Dede Korkut kitabı. Boğaziçi Yayınları.

20. Genç, M. (2000). Osmanlı İmparatorluğu’nda devlet ve ekonomi. Ötüken Yayınları.

21. Genç, M. (2000). State and economy in the Ottoman Empire. Ötüken Yayınları.

22. Golpınarlı, A. (1995). Menakıbـ ı Hacı Bektaş Veli, Vilâyetـ name. İnkılap Kitabevi.

23. Gölpınarlı, A. (1995). Menâkıbـ ı Hacı Bektaş Veli: Vilâyetـ nâme. İnkılâp Kitabevi.

24. Goodwin, G. (2011). The Janissaries. 5th Ed. D. Türkömer, Trans. Doğan Kitap.

25. Goodwin, G. (2011). Yeniçeriler. D. Türkömer, Çev.; 5. bs. Doğan Kitap.

26. Güreşçi, Ertuğrul. (2025). The restructuring cooperative system in Turkey within an alternative political thought system, Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(4), 549-569. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1716727

27. Howell, M. C., & Prevenier, W. (2001). From reliable sources: An introduction to historical methods. Cornell University Press.

28. İbn Battuta (n.d.). Seyahatname.Vol. 1. M. Şerif, Trans. Matbaaـ i Amire.

29. İbn Battuta. (n.d.). Seyahatnâme. Cilt 1. M. Şerif, Trc. Matbaaـ i Âmire. Original work published 1344–1347.

30. İflazoğlu, Evrim Can. (2025). Religion in electoral autocracy: The case of Alevi Bektashi culture and the Cemevi directorate of Turkey. In P. Zając & M. Ostrowski (Eds.), Threats to democracy: Nationalism, populism, extremism and Christianity’s response to them (pp. 106–118). Kraków: Unum Press. (p. 116)

31. İnalcık, H. (2005). Doğu Batı: Makaleler I. Doğu Batı Yayınları.

32. İnalcık, H. (2005). Eastـ West, Articles I. Doğu Batı Yayınları.

33. İnalcık, H. (2011). Kuruluş ve imparatorluk sürecinde Osmanlı. Timaş Yayınları.

34. İnalcık, H. (2011). The Ottoman Empire: The classical age 1300–1600. Timaş Yayınları.

35. Kaşgarlı, M. (1986). Divanü lûgati’tـ Türk. Cilt 1. B. Atalay, Çev. TTK Basımevi. Original work published ca. 1072–1074.

36. Kaşgarlı, M. (1986). Divanü Lügati’tـ Türk. Vol. 1.B. Atalay, Trans. TTK Basımevi.

37. Kaya, D. (2004). Âşık Veysel. Sivas Valiliği Yayınları.

38. Kaya, D. (2004). Âşık Veysel. Sivas Valiliği Yayınları.

39. Köprülü, F. (1973). Abdal Musa. O. Köprülü, Ed. Türk Kültürü, 124, 198–207.

40. Köprülü, F. (1973). Abdal Musa. O. Köprülü, Neşr. Türk Kültürü, 124, 198–207.

41. Massicard, É. (2012). The Alevis in Turkey and Europe: Identity and Managing Territorial Diversity. London: Routledge.

42. Melikoff, I. (1999). Bektaşilikـ Kızılbaşlık: Tarihsel bölünme ve sonuçları. In Alevi kimliği. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

43. Melikoff, I. (1999a). Bektashismـ Kızılbaşlık: Historical division and its consequences. In Alevi identity. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

44. Melikoff, I. (1999b). Hadji Bektach: Un mythe et ses avatars. Brill.

45. Melikoff, I. (2006). Uyur idik uyardılar. T. Alptekin, Çev. Demos Yayınları.

46. Melikoff, I. (2006). Uyur idik uyardılar. T. Alptekin, Trans. Demos Yayınları.

47. Melucci, A. (1996). Challenging codes: Collective action in the information age. Cambridge University Press.

48. Ocak, A. Y. (2011). Babailer isyanı (5. Baskı). İstanbul: Dergâh.

49. Ocak, A. Y. (2000). Babaîler isyanı: Aleviliğin tarihsel altyapısı. Dergâh Yayınları.

50. Ocak, A. Y. (2000). The Babaî revolt: The historical infrastructure of Alevism. Dergâh Yayınları.

51. Ocak, A. Y. (2002a). Perspectives on Turkish Sufism. İletişim Yayınları.

52. Ocak, A. Y. (2002a). Türk sufiliğine bakışlar. İletişim Yayınları.

53. Ocak, A. Y. (2002b). Türkler, Türkiye ve İslâm. İletişim Yayınları.

54. Ocak, A. Y. (2002b). Turks, Turkey, and Islam. İletişim Yayınları.

55. Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı. (2024). 2024 yılı faaliyet raporu. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı. https://alevibektasi.ktb.gov.tr/TR-395276/2024-faaliyet-raporu.html

56. Temir, A. (2010). Moğolların gizli tarihi. Çev. TTK Basımevi.

57. Temir, A. (2010). The secret history of the Mongols. TTK Basımevi.

58. Uzunçar şılı, İ. H. (1988a). Osmanlı tarihi. Vol. 1. TTK Basımevi.

59. Uzunçar şılı, İ. H. (1988b). Anadolu beylikleri. TTK Basımevi.

60. Uzunçarşılı, İ. H. (1988a).Osmanlı tarihi. Cilt 1. TTK Basımevi.

61. Uzunçarşılı, İ. H. (1988b). Anadolu beylikleri. TTK Basımevi.

62. Yusuf H. H. (1994). Kutadgu bilig II. R. R. Arat, Trans. TTK Basımevi.

63. Yusuf H. H. (1994). Kutadgu bilig. Cilt 2. R. R. Arat, Çev. TTK Basımevi. Original work published 1069–1070.