Shi'ite Studies

Shi'ite Studies

The Role of the Trustworthy Companions (Thiqat) of Imam al-Sadiq (a.s) in Preserving and Disseminating the Teachings of the Ahl al-Bayt School: A Case Study of Dawud b. Sarhan, Dharih al-Muharibi, and Zayd al-Shahham.

Document Type : Original Article

Authors
Saeed Tavoosi Masroor 1
محمدامین شهبازی 2
mohammad mahdi abedini 3
1 Dr. Saeed Tavoosi Masroor Assistant Professor, Department of Philosophy and Islamic Theology, Allameh Tabataba'i University tehran iran
2 M.A. Student of Quran and Hadith Studies, Faculty of Theology, Islamic Studies and Guidance, Imam Sadiq University, Tehran, Iran
3 M.A. Student of Quran and Hadith Studies, Faculty of Theology, Islamic Studies and Guidance, Imam Sadiq University, Tehran, Iran.
10.22034/shistu.2026.2083225.2581
Abstract
Abstract
The imamate of Imam al-Sadiq (as) (114-148 AH) constitutes a critical juncture in Shii history, characterized by the political transition from the Umayyad to the Abbasid Caliphate and an intellectual opening that facilitated the rise of deviant movements like the Ghulat and rival legal schools. During this volatile period, the primary challenge was safeguarding doctrinal boundaries and preventing the distortion of religious teachings. This study aims to elucidate the defensive mechanisms of the Ja'fari school and the strategic role of the Imam's trusted elite by examining the "Trustworthy Companions" (Thiqat al-Ashab). Utilizing a descriptive-analytical method, the research focuses on a case study of three pivotal figures: Dawud b. Sarhan, Dharih al-Muharibi, and Zayd al-Shahham, analyzing their performance in confronting political, jurisprudential, and theological crises.

The findings demonstrate that these companions fortified the school's pillars through a systematic division of labor. Dawud b. Sarhan, by compiling written principles (Usul), prevented Shii jurisprudence from being assimilated into rival methods such as Qiyas (analogy). Dharih al-Muharibi managed the struggle against extremist distortions by employing discretion and truthfulness. Meanwhile, Zayd al-Shahham preserved the social cohesion of the Shii community during al-Mansur’s repression by serving as a vital intermediary, ensuring the Kufan Shias had continuous access to the Imam's narrations. Ultimately, these companions functioned as "fortresses" (Husun), managing the transition of Shi'ism from an oral culture to a stabilized written era and guaranteeing its safe passage through this historical turning point.
Keywords
Imam al-Sadiq (as)
Trustworthy Companions (Thiqat)
Dawud b. Sarhan
Dharih al-Muharibi
Zayd al-Shahham
Ja'fari School
Ghulat (Extremists)
Subjects
1.                  ابن‌بسطام، حسین و عبدالله (۱۴۱۱ ق)، طب الائمة، قم: الشریف الرضی.
2.                  ابن‌داوود حلی، حسن‌بن علی (۱۳۴۲ ش)، الرجال (تصحیح: سید جلال‌الدین حسینی محدث)، تهران: دانشگاه تهران.
3.                  ابن‌شهرآشوب، محمدبن علی (۱۳۷۶ ق)، مناقب آل ابی‌طالب، نجف: المطبعه الحیدریه.
4.                  ابن‌قولویه، جعفربن محمد (۱۴۱۷ ق)، کامل الزیارات (تصحیح: جواد قیومی اصفهانی)، قم: نشر الفقاهه.
5.                  اردبیلی، محمدبن علی (بی‌تا)، جامع الرواة و ازاحة الاشتباهات عن الطرق و الاسناد، (بی‌جا): مکتبة المحمدی.
6.                  استرآبادی نجفی، شرف‌الدین علی (۱۴۰۷ق)، تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة (تصحیح: سید محمدباقر موحد ابطحی اصفهانی)، قم: جامعه مدرسین.
7.                  برقی، احمدبن محمدبن خالد (۱۳۷۰ ش)، المحاسن (ج ۱)، (تصحیح: سید جلال‌الدین حسینی محدث)، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
8.                  برقی، احمدبن محمدبن خالد (۱۳۴۲ ش)، رجال البرقی (در مجموعه الرجال ابن‌داوود) (تصحیح: سید جلال‌الدین حسینی محدث)، تهران: دانشگاه تهران.
9.                  تستری، محمدتقی (۱۴۱۲ ق)، قاموس الرجال، قم: جامعه مدرسین.
10.              تفرشی، سید مصطفی (۱۴۱۸ ق)، نقد الرجال، قم: آل‌البیت.
11.              حلی، حسن‌بن یوسف (۱۴۱۱ ق)، ایضاح الاشتباه (تصحیح: محمد حسون)، قم: جامعه مدرسین.
12.              حلی، حسن‌بن یوسف (۱۴۱۷ ق)، خلاصة الاقوال فی معرفة الرجال (تصحیح: جواد قیومی اصفهانی)، قم: نشر الفقاهه.
13.              خوئی، سید ابوالقاسم (۱۴۰۳ ق)، معجم رجال الحدیث، بیروت: (بی‌نا).
14.              رفیعی، علی (۱۳۸۴ ش)، پرتوی از رخدادهای عصر امام صادق (ع)، تهران: موسسه فرهنگی و انتشاراتی ذکر.
15.              زراری، ابوغالب (۱۳۹۹ ق)، رسالة فی آل اعین (تصحیح: سید محمدعلی موسوی موحد ابطحی اصفهانی)، (بی‌جا): مطبعة ربانی.
16.              صدوق، محمدبن علی (۱۴۰۴ ق)، کتاب من لا یحضره الفقیه (تصحیح: علی‌اکبر غفاری)، قم: جامعه مدرسین.
17.              صفار، محمدبن‌حسن (۱۴۰۴ ق)، بصائر الدرجات الکبری فی فضائل آل محمد (ص) (تصحیح: محسن کوچه‌باغی)، تهران: اعلمی.
18.              صفری فروشانی، نعمت‌الله (۱۳۸۸ ش)، غالیان؛ کاوشی در جریان‌ها و برآیندها تا پایان سده سوم، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
19.              طوسی، محمدبن حسن (۱۳۶۳ ش)، الاستبصار فیما اختلف من الاخبار (تصحیح: سید حسن موسوی خرسان)، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
20.              طوسی، محمدبن حسن (۱۴۱۵ ق)، الرجال (تصحیح: جواد قیومی اصفهانی)، قم: جامعه مدرسین.
21.              طوسی، محمدبن حسن (۱۴۱۷ ق)، الفهرست (تصحیح: جواد قیومی اصفهانی)، قم: نشر الفقاهه.
22.              طوسی، محمدبن حسن (۱۳۶۴ ش)، تهذیب الاحکام (تصحیح: سید حسن موسوی خرسان)، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
23.              عیاشی، محمدبن مسعود (بی‌تا)، تفسیر العیاشی (تصحیح: سید هاشم رسولی محلاتی)، تهران: المکتبة العلمیة الاسلامیة.
24.              فرات کوفی، فرات‌بن ابراهیم (۱۴۱۰ ق)، تفسیر فرات الکوفی (تصحیح: محمد کاظم)، تهران: وزارت ارشاد.
25.              کشی، محمدبن عمر (۱۳۴۸ ش)، اختیار معرفة الرجال (رجال الکشی) (تصحیح: حسن مصطفوی)، مشهد: دانشگاه مشهد.
26.              کلینی، محمدبن یعقوب (۱۴۰۱ ق)، الکافی (تصحیح: علی‌اکبر غفاری)، بیروت: دارالاضواء.
27.              مدرسی طباطبایی، سید حسین (۱۳۸۶ ش)، مکتب در فرآیند تکامل (مترجم: هاشم ایزدپناه)، تهران: انتشارات کویر.
28.              مغربی، نعمان‌بن محمد (۱۴۱۴ ق)، شرح الاخبار فی فضائل الائمة الاطهار (تصحیح: سید محمد حسینی جلالی)، قم: جامعه مدرسین.
29.              نجاشی، احمدبن علی (۱۴۱۶ ق)، فهرست اسماء مصنفی الشیعه (رجال النجاشی) (تصحیح: سید موسی شبیری زنجانی)، قم: جامعه مدرسین.
30.             نوری، حسین (۱۴۱۶ ق)، خاتمه مستدرک الوسائل، قم: آل‌البیت.
Shi'ite Studies
Volume 22, Issue 88
Autumn 2024
Pages 143-164