Shi'ite Studies

Shi'ite Studies

A Review of the Poetic Work “Intiqām-nāmeh” by Taghan Shah ibn Nizam Qomi Shahroudi

Document Type : Original Article

Authors
mohammad reza movahedi 1
Ali Asghar Torabi 2
1 Associate Professor, University of Qom
2 PhD graduate from Qom University
10.22034/shistu.2025.2057659.2521
Abstract
Ḍarīr-nāmeh or Intiqāmieh is one of the valuable yet lesser-known poetic works of Persian literature, composed by Taghan Shah ibn Nizam Qomi Shahroudi in the 9th century AH. Written in a converging (mutaqārib) meter, it consists of approximately 1,600 couplets. This poem begins with the narrative of the caravan of the captives of Karbala heading towards Sham and addresses the uprising of Ḍarīr Khuzāī, Muhammad Ḥanafiyyah, and their companions-including Ibrahim Ashtar, Omar ibn Ali, Faḍl ibn Ja’far Ṭayyar, Taghān, and others—against the perpetrators responsible for the transfer of Imam Sajjad (peace be upon him) and the captives of Karbala. Furthermore, the battles of these heroes against figures such as Ya’qub, Omar Sa’ad, Ibn Ziyad, and Yazid are vividly portrayed. Despite its historical significance, Ḍarīr-nāmeh has received little attention among the epic religious works of Persian literature. The main question of this research is: “What new information can be extracted from the text and meta-text of this work regarding the Shiite epic? This research employs a content analysis method to demonstrate that although the Ḍarīr-nāmeh is classified among significant epic religious works, it represents one of the earliest manifestations of religious epic in Persian literature. It serves as evidence that Ashura-related themes existed in Persian poetry prior to the writing of Rawḍat al-Shuhadā. Introducing and analyzing this poetic work can pave the way for broader research on the narrative of the revenge of Darir Khuzai and Muhammad Hanifiyyah against the murderers of Imam Hussein (peace be upon him) and his loyal companions, opening new horizons in the study of the Shiite epic literature.
Keywords
Zarirnameh
Teghaniyyah
Toghan Shah ibn Nizam
religious literature
Timurid literature

Subjects

1.                   آیدنلو، سجاد (1387). پهلوان بانو. مطالعات ایرانی، 13، 11-24.
2.                  ــــــــــــــــ (1388). متون منظوم پهلوانی. تهران: سمت. 
3.                  ابویی مهریزی، محمدرضا (1394). کچکولِ میرجمال‌الدین محمد حسینی جامی و بازتاب اندیشه‌ی تسنّنِ دوازده امامی آن. تاریخ ایران، دوره‌ی 8، 1(17)،1-24.
4.                  امامی‌، علیرضا و داودآبادی، هادی (1401). ضریرنامه‌ی طغان‌شاه قمی، مظهر ایثار و شهادت؛ منظومه‌ای شیعی از قرن نهم هجری. مجموعه مقالات همایش ملی ترویج فرهنگ ایثار و شهادت. شیراز.
5.                  بیگ‌زاده، خلیل و عرفانی، سمیه (1393). معرفی ضریرنامۀ ملانورعلی ورمزیاری. ادبیات و زبان‌های محلی ایران زمین‌، دوره‌ی 4، 1، 29-58. 
6.                  جدیدی، ناصر و پوراندخت رمضان‌جماعت (1399). عوامل مؤثر بر شکل‌گیری و گسترش تسنن دوازده ‌امامی و تأثیر متقابل آن با تشیع در قرن نهم هجری. شیعه‌شناسی، دوره‌ی 18، 70، 147-168. 
7.                  جوادی، قاسم و سیدمرتضی عادلی (1396). علاءالدوله سمنانی به‌مثابه‌ی سنّی دوازده‌امامی، سخن تاریخ. سال یازدهم، 25، 103-120. 
8.                  شمیسا، سیروس (1387) انواع ادبی. چ سوم. تهران: میترا.
9.                  شامی، نظام‌الدین (1362) ظفرنامه‌ی شامی. به کوشش پناهی سمنانی. تهران: سازمان نشر کتاب.
10.               صفا، ذبیح الله (1369). تاریخ ادبیات در ایران. چ ششم. تهران: فردوسی.
11.                طرسوسی، ابوطاهر (1398)‌، حماسه‌ی مسیّب‌نامه. به‌اهتمام میلاد جعفرپور‌. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی .
12.          فرج‌اللهی، رحیم و شریفی ولدانی، غلامحسین (1399). پژوهشی در قدمت و اصالت جنگ‌های محمد حنفیه. شعرپژوهی، 3(45)، 159-186.
13.               قمی شاهرودی، طغان‌شاه بن نظام (1110ق). تهران:کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی. نسخه‌ی خطی.
14.               ــــــــــــــــ (1248ق). انتقامیه. تهران: کتابخانه‌ی ملی ایران. نسخه‌ی خطی.
15.               ــــــــــــــــ (1247ق). انتقامیه. تهران: کتابخانه‌ی مرکزی دانشگاه تهران. نسخه‌ی خطی.
16.               ــــــــــــــــ (1033ق). منتخبات ضریر خزاعی. تهران: دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تهران. نسخه‌ی خطی.
17.               ــــــــــــــــ (1257ق). انتقامیه. مشهد: کتابخانه‌ی آستان قدس رضوی. نسخه‌ی خطی. 
18.               ــــــــــــــــ (1295ق). مثنویه‌ انتقامیه. تهران: کارخانه قلیخان قاجار. چ سنگی. 
19.               قنبری، صباح (1390). گزیده‌ی رساله‌ی انتقامیه. پیام بهارستان، دوره‌ی دوم، سال چهارهم، 14، 1041- 1071.
20.              کزّازی، میرجلال‌الدین (1387). رؤیا، حماسه، اسطوره. تهران: نشر مرکز.
21.               موحدی محمدرضا و مرضیه راغبیان (1390). عامی شروی نویسنده‌ای گمنام از قرن نهم. مجله‌ی تاریخ ادبیات، 3(67)، 212-191.
22.              موحدی، محمدرضا (1400). روضة ‌الشهدای کاشفی و قضاوت‌های برخی معاصران. آینه‌ی پژوهش. دوره‌ی 32، 5(191)، 195-215.
23.              واردی، زرّین‌تاج (1384). مضامین رایج در شعر برخی از شاعران قرن نهم. مجله‌ی علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، دوره‌ی بیست و دوم، 1(42)، 91-110.
24.              یوسفی، محمدرضا و رضایی جمکرانی، احمد (1386). تصوف تشیع‌گرای قرن نهم. مطالعات عرفانی، دوره‌ 3، 2(6)، 183-201.
Shi'ite Studies
Volume 22, Issue 86
Spring 2024
Pages 27-56