Shi'ite Studies

Shi'ite Studies

Typology of the strategy of Ali bin Musa al-Reza (AS) in the development of Islamic sciences (Case study: Application of correspondence strategy in disambiguation of verbal issues)

Document Type : Original Article

Author
Assistant Professor of Ilam University
Abstract
The period of Imam Reza’s imamate is of special importance due to its coincidence with the doctrinal argumentations and existence of the numerous trends in Islamic sciences. The foundation and development of Islamic sciences in order to present Islam and confront with the heterodoxies and deviations in its realm was inaugurated in the Prophet’s time, and the infallible imams continued it. One of the methods used by the Shi‘a imams, especially from the second half of the imamate period, was the strategy of correspondence, which was considered as a distance education and covered various branches of Islam. In view of the fact that most studies about Imam Reza have focused on his vicegerency and scientific debates, this study explains Imam Reza’s correspondence strategy in clarifying the theological issues, and uses a descriptive-analytical method for answering two questions: (1) Why did Imam Reza use correspondence as en educational strategy? And (2) What ambiguities were dealt with in Imam Reza’s theological correspondences? Following the previous Imams and considering the conditions of his own time, Imam Reza focused his efforts on teaching the Islamic sciences. Meanwhile – due to the expansion of the Islamic world, a decrease in the possibility of holding meetings because of the government’s surveillance, and preparing the Shi‘a society for Occultation Period – correspondence was used by Imam Reza. These correspondences included numerous theological discussions in two spheres of monotheism and imamate, and Imam wrote answers to all doubts through both transmitted and rational methods. In the sphere of theology, the doubts cast by Wāqifīs and the issue of an imam’s tajhīz were dealt with in his correspondences. 
Keywords

Subjects


1.                   ابن طاووس، سید علی (1409). اقبال الاعمال. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
2.                  ابن‌ابی‌الحدید، عبدالحمید (1404ق). شرح نهج‌البلاغة لابن ‌ابی‌الحدید. تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم. قم: مکتبة آیه‌الله المرعشی‌النجفی.
3.                  ابن‌جزری، محمد بن محمد (1429ق). غایة النهایة فی طبقات القراء. تصحیح سیدمجدی فتحی و شرف جمال‌الدین محمد. مصر: دار الصحابة للتراث.
4.                  ابن‌حمزه طوسی، محمد بن علی (1419ق). الثاقب فی المناقب. قم: انصاریان.
5.                  ابن‌شهرآشوب، محمد (1379). مناقب آل‌ابی‌طالب. تصحیح سیدهاشم رسولی. قم: علامه.
6.                  ابن‌عبدالوهاب، حسین بن عبدالوهاب (بی‌تا). عیون المعجزات. قم: مکتبه الدواری.
7.                  ابن‌عبد‌ربه، احمد بن محمد (1407ق). العقد الفرید. تحقیق مفید محمد قمیحه. بیروت: دارالکتب العلمیه.
8.                  ابوریه، محمود (1420ق). أضواء علی السنة المحمدیه. قم: مؤسسة انصاریان للطباعة و النشر.
9.                  احمدی میانجی، علی (1426ق). مکاتیب الأئمه. قم: دارالحدیث.
10.               احمدی، حمید (1389). تاریخ امامان شیعه. قم: معارف.
11.                اربلی، علی بن عیسی (1421ق). کشف الغمة فی معرفة الائمه. مقدمه احمد حسینی اشکوری. قم: الشریف الرضی.
12.               اسفراینی، طاهر بن محمد (1403ق). التبصیر فی الدین. بیروت: عالم الکتب.
13.   اشعری، ابوالحسن علی بن اسماعیل (1400). مقالات الاسلامیین و اختلاف المصلین. تصحیح هلموت ریتر. بیروت: دارالنشر فرانز شتاینر. 
14.   امین، محسن (1406). اعیان الشیعه. بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
15.               بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر (1397ق). الفرق بین الفرق و بیان الفرقة الناجیه. بیروت: دارالآفاق الجدیده.
16.               بکّار، عبدالکریم (1432ق). المسلمون بین التحدی و المواجهة حول التربیة و التعلیم. دمشق: دارالقلم.
17.               بهائی، محمد بن حسین (1387). مشرق الشمسین و إکسیر السعادتین. تحقیق مهدی رجائی. تعلیق اسماعیل بن محمد حسین خواجوئی. مشهد: آستانة الرضویه المقدسه، مجمع البحوث الإسلامیه.
18.               توفیق، سعید و میری، وجیهه (1401). بررسی تطبیقی دیدگاه کلامی دو مکتب قم و بغداد در خصوص تجهیز امام معصوم (مطالعهٔ موردی: تجهیز علی بن موسی الرضا (ع). مجلهٔ علمی ـ پژوهشی فرهنگ رضوی، دوره 10، ش38.
19.               حصری، ابراهیم بن علی (بی‌تا). زهر الآداب و ثمر الألباب. تحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید و محمد زکی مبارک. بیروت: دارالجیل.
20.              حلی، حسن بن سلیمان بن محمد (1421ق). مختصر البصائر. تحقیق مظفر مشتاق. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
21.               حلی، حسن بن یوسف (1381). رجال العلامه حلی. تصحیح محمدصادق بحرالعلوم. قم: منشورات الشریف الرضی.
22.              حلی، حسن بن یوسف (1413). کشف ­المراد فی­ شرح­ تجرید الإعتقاد. تصحیح حسن حسن‌زاده آملی. قم: جماعه المدرسین فی الحوزه العلمیه بقم، مؤسسه النشر الإسلامی.
23.              الحمیری، عبدالله بن جعفر (1413). قرب­الاسناد. تحقیق موسسه آل البیت (ع). قم: مؤسسه آل البیت(ع).
24.              الحمیری، عبدالله بن جعفر (بی تا). قرب الإسناد. تهران: مکتبة نیونی الحدیثه.
25.              حویزی، عبدعلی بن جمعه (1415). تفسیر نور الثقلین. ترجمه هاشم رسولی. قم: اسماعیلیان.
26.              دارمی، عبدالله بن عبدالرحمن (1421). مسند الدارمی المعروف بسنن الدارمی. تحقیق حسین سلیم دارانی. ریاض: دار المغنی
27.              ذهبی، شمس‌الدین محمد بن احمد (1414ق). سیر أعلام النبلاء. تحقیق شعیب ارناؤوط. بیروت: مؤسسة الرساله.
28.              راوندی، سعید بن هبة‌الله (1407ق). الدعوات للراوندی. قم: مؤسسة الامام المهدی (عج).
29.              راوندی، قطب‌الدین (1409ق). الخرائج و الجرائح. قم: مدرسة الامام المهدی (عج).
30.              الشاکری، حسین (1417). موسوعة المصطفی و عترة. قم: نشر الهادی.
31.               شریف القرشی، باقر (1380). حیاة الامام الرضا (ع). قم: سعید بن جبیر.
32.              شهرستانی، محمد (1415ق). الملل و النحل. تحقیق امیرعلی مهنا و علی‌حسن فاعور. بیروت: دارالمعرفه.
33.              صدوق،‌ محمد بن علی بن ‌بابویه (1378). عیون أخبار الرضا. تحقیق مهدی لاجوردی. تهران: جهان.
34.              ـــــــــــــــــ (1385). علل الشرائع. مقدمه محمدصادق بحرالعلوم. قم: مکتبة الداوری.
35.              ـــــــــــــــــ (1398). التوحید. تحقیق هاشم حسینی. قم: جامعه‌ مدرسین.
36.              ـــــــــــــــــ (1413). من لایحضره الفقیه. تصحیح علی‌اکبر غفارى. قم: النشر الإسلامی.
37.              ـــــــــــــــــ (1418ق). الهدایه. تحقیق مؤسسة الامام الهادی(ع). قم: مؤسسة الامام الهادی(ع).
38.              صفار، محمد (1404ق). بصائر الدرجات. تحقیق محسن کوچه‌باغی. قم: مکتبة آیة‌الله العظمی المرعشی النجفی.
39.              طبرسی، فضل بن حسن (بی‌تا). إعلام الوری بأعلام الهدی. مقدمه حسن خرسان. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
40.              طبری، محمد بن جریر (بی‌تا). تاریخ طبری. بیروت: مؤسسه اعلمی.
41.   طوسی، محمد بن حسن (1375ق). الاقتصاد الهادی إلی طریق الرشاد. تهران: انتشارات جامع چهل ستون. 
42.              ـــــــــــــــــ (1390ق). الاستبصار فیما اختلف من الأخبار. تحقیق حسن الموسوی خرسان. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
43.              ـــــــــــــــــ (1407ق). تهذیب الاحکام. تحقیق حسن الموسوی خرسان. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
44.  ـــــــــــــــــ (1411ق). الغیبه. تحقیق عبدالله تهرانی و علی احمد ناصح. قم: دارالمعارف الإسلامیه.
45.              ـــــــــــــــــ (بی‌تا). فهرست کتب الشیعة و اصولهم. قم: رضی.
46.              عسکری، مرتضی (1388)، نقش ائمه در احیاء دین. قم: دانشکده اصول دین.
47.              عطاردی، عزیزالله (1406ق). مسند الامام الرضا (ع). مشهد: آستان قدس رضوی.
48.              علم‌الهدی، سید مرتضی علی بن الحسین (1410ق). الشافی فی الإمامه. تحقیق و تعلیق السید عبدالزهراء الحسینی. تصحیح السید فاضل المیلانی. تهران: مؤسسة الصادق للطباعة و النشر.
49.              ـــــــــــــــــ (1411ق). الذخیرة فی علم الکلام. تحقیق احمد حسینی اشکوری. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسه النشر الإسلامی.
50.              ـــــــــــــــــ (1998). أمالی المرتضی؛ غرر الفوائد و درر القلائد. تصحیح محمد ابوالفضل ابراهیم. قاهره: دارالفکر العربی.
51.               ـــــــــــــــــ (بی‌تا). رسائل الشریف المرتضی. تقدیم و اشراف السید احمد الحسینی. بیروت: مؤسسة النور للمطبوعات.
52.              عیاشی، محمد (1380). تفسیر العیاشی. تحقیق هاشم رسولی محلاتی. تهران: العلمیه.
53.              غروی، محمد (1386). المختار من کلمات الإمام الکاظم(ع) و أمثاله و حکمه. قم: بیدار.
54.              فتال نیشابوری، محمد (1406ق). روضه الواعظین و بصیرة المتعلمین. بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات.
55.              کشی، محمد (1404ق). اختیار معرفة الرجال. تلخیص محمد بن حسن طوسی. قم: مؤسسه آل‌البیت (ع) لإحیاء التراث.
56.              کلینی، محمد (1407ق). الکافی. تحقیق علی‌اکبر غفاری. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
57.              لاهیجی، عبدالرزاق بن علی (1425ق). شوارق الإلهام فی شرح تجرید الکلام. مقدمه جعفر سبحانی تبریزی. تحقیق اکبر اسدعلی‌زاده. قم: مؤسسة الامام الصادق (ع).
58.              مجلسی، محمد باقر (۱۴۰۳ق). بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
59.              مسعودی، علی بن حسین (۱۴۰۹ق). مروج الذهب و معادن الجوهر. تحقیق: اسعد داغر. قم: دارالهجره.
60.              ـــــــــــــــــ (۱۴۲۶ق). اثبات الوصیة للإمام علی بن أبی‌طالب. قم: انصاریان.
61.               مطهری، حمیدرضا و چلونگر، محمدعلی (۱۳۹۳). تشیع و اتهام زندقه (عوامل انتساب زندقه به شیعیان). مجلهٔ شیعه‌شناسی، دوره ۱۲، ش۴۶، ص۲58-۲39.
62.              مطهری، مرتضی (۱۳۷۴). آشنایی با علوم اسلامی. تهران: صدرا.
63.              معارف، مجید (۱۳۹۲). تاریخ عمومی حدیث با رویکرد تحلیلی. تهران: کویر.
64.              معرفت، محمدهادی (1418). التفسیر و المفسرون فی ثوبه القشیب. مشهد: الجامعه الرضویه للعلوم الاسلامیه.
65.              مفید، محمد بن محمد (۱۴۱۳ق-الف). الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد. تحقیق مؤسسة آل‌البیت‌(ع) لإحیاء التراث. قم: المؤتمر العالمی لألفیة الشیخ المفید.
66.              مفید، محمد بن محمد (۱۴۱۳ق-ب). الاختصاص. قم: کنگرة شیخ مفید.
67.              ـــــــــــــــــ (بی­تا). تصحیح الاعتقادات الإمامیه. تحقیق حسین درگاهی. قم: المؤتمر العالمی لالفیه الشیخ المفید.
68.              مقریزی، احمد بن علی (۱۴۲۴ق). المواعظ و الاعتبار فی ذکر الخطط و الآثار. تحقیق: ایمن فؤاد سید. لندن: مؤسسة الفرقان للتراث الإسلامی.
69.              مکارم شیرازی، ناصر (1371). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
70.              نجاشی، احمد بن علی (۱۴۱۸ق). رجال النجاشی. تحقیق سیدموسی شبیری. قم: النشر الإسلامی.