Shi'ite Studies

Shi'ite Studies

The Mystical Manifestations of the Light Circle In the Arts of the Qajar Period (Case Study of the Portraits from Imam Ali, Imam Hassan and Imam Hussein)

Document Type : Original Article

Authors
marjaneh Naderi Gorzoddini 1
Nahid Jafari Dehkordi 2
1 Faculty member Department Of Art, National University Of Skills (NUS),Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Handicrafts, Faculty of Arts and Humanities, Shahrekord University, Shahrekord, Iran
10.22034/shistu.2025.2053137.2510
Abstract
The portraits in the Qajar period were under the influence of religious ideologies and the Shi‘a figures as the role models of perfection and piety. One of the prominent symbols in those works was the image of ‘Light Circle’ around the heads of the sacred figures. The authors of this inquiry used the documentary studies and the ‘qualitative’ method to analyze seven portraits from Qajar period for “explaining the method of using the mystical symbols (such as Light Circle) in reinforcing the religious and spiritual messages”. The main question of this study is as follows: “What is the relationship between mystical symbols, specially the Light Circle, and the portraits of Imam Ali and his sons Hassan and Hussein?” The findings show that in the Qajar period the portraits of the Prophet’s Ahl al-Bayt, specially Imam Ali and his sons, were used as a medium for promoting the Shi‘a thoughts and the religious knowledge. These works were created by inspirations from religious traditions, Infallible Imams’ way of life, and their exalted characters. In the portraits under the Qajars, the Light Circle was used as the symbol of sanctity and divine light. This symbol was not only a manifestation of the Infallible Imams’ celestial status before God Almighty, but also as the manifestation of the Divine Names in those sacred beings as well as a spiritual link between a believer and the Invisible World. Besides, the synergy of written and pictorial elements in those works emphasizes the sacred and spiritual features of Imam Ali as the perfect man, the authority and the leader of the wayfarers in the path of truth.
Keywords
Qajar iconography
Islamic mysticism
Imam Ali (A.S.)
Imam Hussein (A.S.)
Imam Hassan (A.S.)
halo of light

Subjects

1.                   قرآن کریم.
2.                  آژند، یعقوب (1391). اسماعیل جلایر، گلستان هنر 3. تهران: پیکره.
3.                  آیت‌اللهی، حبیب‌الله (1381). مبانی رنگ و کاربرد آن. تهران: سمت.
4.                  ابراهیمی دینانی، غلامحسین (1381). شعاع اندیشه و شهود در فلسفهٔ سهروردی. تهران: امیرکبیر.
5.                  اسماعیل‌پور، ابوالقاسم (1377). اسطورهٔ بیان نمادین. تهران: سروش.
6.                  ــــــــــــــــــ (1382). زیبایی‌شناسی در هنر و ادبیات مانوی. فصلنامهٔ خیال 6، ص54-63.
7.                  الیاده، میرچا (1387). مقدس و نامقدس. ترجمهٔ نصرالله زنگویی. تهران: سروش.
8.                  بایرام‌زاده، رضا و احمدی علیایی، سعید (1395). تداوم حضور نقش‌مایهٔ «هالهٔ نور» از دوران باستان تا هنرهای مسیحی و اسلامی. نگارینهٔ هنر اسلامی، 3(10)، ص 59-69.
9.                  بلخاری قهی، حسن (1394-الف). مبانی عرفانی هنر و معماری اسلامی، دفتر اول و دوم. تهران: سورهٔ هنر.
10.               ــــــــــــــــــ (1394-ب). قدر: نظریهٔ هنر و زیبایی در تمدن اسلامی. تهران: سورهٔ هنر.
11.                بهارلو، علیرضا (1403). شمایل‌نگاری مذهبی در هنر قاجار. تهران: دانیار.
12.               جابز، گرترود (1370). سمبل‌ها، کتاب اول: جانوران. ترجمهٔ محمدرضا بقاپور. تهران: مترجم.
13.               جعفری، محمدتقی (1401). نیایش امام حسین† در صحرای عرفات. تهران: ارمغان.
14.               حافظ شیرازی، شمس‌الدین محمد (1362). دیوان حافظ. تصحیح و توضیح پرویز ناتل خانلری. تهران: شرکت افست.
15.               حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله (1411ق). المستدرک علی الصحیحین. تحقیق مصطفی عبدالقادر عطا. ج3، بیروت: دار‌الکتب العلمیه.
16.               خوش‌نظر، سیدرحیم و عالیخانی، بابک (1386). نگره، 4، ص19-33.
17.               خوش‌نظر، رحیم و رجبی، محمدعلی (1387). حکمت نوری سهروردی و تأثیر آن بر نگارگری ایرانی. کتاب ماه هنر، 117، ص36-44.
18.               دوستخواه، جلیل (1382). اوستا: کهن‌ترین سرودهای ایرانیان. تهران: مرکز نشر صدا.
19.               دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغتنامه. تهران: مؤسسهٔ لغتنامهٔ دهخدا ـ دانشگاه تهران.
20.              ذکرگو، امیرحسین (1378). تحول شمایل‌نگاری بودایی در امتداد جادهٔ ابریشم. فصلنامهٔ هنرنامه، 4، ص5-21.
21.               ربیعی، هادی (1396). مجموعهٔ هنر در تمدن اسلامی: مبانی نظری. تهران: سمت.
22.              رجبی، فاطمه (1396). جلوهٔ هنر شیعی در نگاره‌های عصر صفوی. تهران: سورهٔ مهر.
23.              رضی، هاشم (1384). تاریخ مطالعات دین‌های ایرانی. تهران: بهجت.
24.              زمانی، کریم (1386). شرح جامع مثنوی معنوی. دفتر اول، تهران: اطلاعات.
25.              ــــــــــــــــــ . شرح جامع مثنوی معنوی. دفترششم، تهران: اطلاعات.
26.              ستاری، جلال (1389). رمزاندیشی و هنر قدسی. تهران: مرکز.
27.              سلطان‌زاده، حسین (1395). هنرهای اسلامی: یادداشت‌هایی در باب دیدگاه تیتوس بوکهارت دربارهٔ هنرهای اسلامی. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
28.              شایگان، داریوش (1383). بت‌های ذهنی و خاره ازلی. تهران: امیرکبیر.
29.              شایگان، داریوش و کربن، هانری (1387). آفاق تفکر معنوی در اسلام ایرانی. ترجمهٔ باقر پرهام. تهران: فرزان‌روز.
30.              شروو، پرادز اکتور (1399). عناصر ایرانی در کیش مانوی (با رویکردی مقایسه‌ای). ترجمهٔ محمد شکری فومشی. تهران: طهوری.
31.               شمیسا، سیروس (1375). فرهنگ تلمیحات (اشارات اساطیری، داستانی، تاریخی، مذهبی در ادبیات فارسی). تهران: فردوس و مجید.
32.              شوالیه، ژان و گربران، آلن (1379). فرهنگ نمادها. ج2. ترجمهٔ سودابه فضایلی. تهران: جیحون.
33.              ــــــــــــــــــ (1382). فرهنگ نمادها. ج3. ترجمهٔ سودابه فضایلی. تهران: جیحون.
34.              ــــــــــــــــــ (1387). فرهنگ نمادها. ج5. ترجمهٔ سودابه فضایلی. تهران: جیحون.
35.              صفا، ذبیح‌الله (1355). تاریخ ادبیات در ایران. تلخیص محمد ترابی. تهران: فردوس.
36.              غزالی، محمد (1364). مشکاة الانوار. ترجمهٔ صادق آیینه‌وند. تهران: امیرکبیر.
37.              غیاثیان، محمدرضا (1400). سیر تحول چهره‌نگاری پیامبران در نقاشی ایران با تأکید بر هالهٔ تقدس (حدود 650-850 هـ.ق). نامهٔ هنرهای تجسمی و کاربردی، 33، ص63-88.
38.              قمی، علی بن ابراهیم (1404ق). تفسیر القمی، محقق و مصحح سیدطیب موسوی جزائری، قم: دارالکتاب.
39.              قندوزی، سلیما‌ن‌ بن‌ ابراهیم‌ (1422ق). ینا‌بیع‌ المودة‌ لذوی القربی. قم: منظمة‌ الاوقا‌ف‌ و الشئون‌ الخیریة‌، دارالاسوة‌ للطبا‌عة‌ و النشر.
40.              کربن، هانری (1382). روابط حکمت اشراق و فلسفهٔ ایران باستان. ترجمهٔ احمد فردید و عبدالحمید گلشن، تهران: مؤسسهٔ پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
41.               کمالی‌زاده، طاهره (1392). مبانی حکمی هنر و زیبایی از دیدگاه شهاب‌الدین سهروردی. تهران: مؤسسهٔ تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری متن.
42.              کوپر، جی. سی (1400). فرهنگ نمادهای آیینی. ترجمهٔ رقیه بهزادی. تهران: علمی.
43.              مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمة الاطهار علیهم‌السلام. تحقیق سیدابراهیم میانجی و محمدباقر بهبودی. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
44.              محمدپور، علی (1398). بازنمایی اشراقی هالهٔ قدسی در نگارگری. مطالعات هنر و رسانه، 1(1)، ص121-146.
45.              مددپور، محمد (1387). حکمت انسی و زیبایی‌شناسی عرفانی هنر اسلامی. تهران: سورهٔ مهر.
46.              مستقیمی، مهدیه‌السادات و رضوی، مریم‌السادات (1398). تحلیل و بررسی اقسام و مراتب نور از دیدگاه غزالی و ملاصدرا. ادیان و عرفان تطبیقی، 3(5)، ص25-46.
47.              مولوی بلخی، جلال‌الدین محمد (1388). غزلیات شمس تبریز. مقدمه، گزینش و تفسیر محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: سخن.
48.              نادری گرزالدینی، مرجانه و جعفری دهکردی، ناهید (1402). واکاوی معنایی و بازنمود بصری نقش‌مایهٔ سرو در آرایه‌های بناهای مذهبی مازندران دورهٔ قاجار. پژوهش هنر، 13(26)، ص69-87.
49.              ــــــــــــــــــ (1403). تحلیل نشانه‌شناسانه پیکرنگاری حضرت علی† در منتخبی از نگاره‌های احسن ‌الکبار. نگره، 72، ص39-53.
50.              نامور مطلق، بهمن و کنگرانی، منیژه (1394). فرهنگ مصور نمادهای ایرانی. تهران: شهر.
51.               نزهت، بهمن (1388). نماد نور در ادبیات صوفیه. مطالعات عرفانی. دانشکدهٔ علوم انسانی دانشگاه کاشان، 9، ص155-184.
52.              نصر، سیدحسین (1389). هنر و معنویت اسلامی. ترجمهٔ رحیم قاسمیان. تهران: حکمت.
53.              نوربخش، سیماسادات (1399). نور در حکمت سهروردی. تهران: هرمس.
54.              هینلز، جان (1379). شناخت اساطیر ایران. ترجمهٔ ژاله آموزگار و احمد تفضلی. تهران: چشمه.
55.              واعظ کاشفی سبزواری، مولانا حسین (1350). فتوت‌نامهٔ سلطانی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
56.              یاحقی، محمدجعفر (1386). فرهنگ اساطیر و داستان‌واره‌ها در ادبیات فارسی. تهران: فرهنگ معاصر.
57.              یونگ، کارل گوستاو (1386). انسان و سمبول‌هایش. ترجمهٔ محمود سلطانیه. تهران: جامی.
منابع انگلیسی
1.                     URL1: https://mahfouzi-museum.com/wp-content/uploads/2022/02/70-3.jp. Retrived: 2024-12-27.
2.                    URL2: http://malekmuseum.org/en/artifact/1393.02.00034. Retrived: 2024-12-27.
3.                    URL3:https://www.christies.com/lot/lot-ali-hassan-and-husayn-signed-muhammad-ibrahim-5885536/?from=salesummary&intObjectID=5885536&sid=f132d921-aadc-4352-b941-f60ffbf6f4e7. Retrived: 2024-12-27.
4.                    URL4: https://fineartamerica.com/art/paintings/husain (Retrived: 2024-12-27).
5.                    URL5:https://www.mutualart.com/Artwork/DEPICTION-OF-IMAM-ALI-WIT-HASAN-AND-HUSA/9DA532FA3741C87A7D792A5153D26D5A. Retrived: 2024-12-27.
6.                    URL6:https://www.bonhams.com/auction/18950/lot/248/a-qajar-lacquer-mirror-case-with-a-watercolour-depicting-the-imam-ali-flanked-by-his-sons-hasan-and-husain-his-father-abu-talib-and-abyssinian-bilal-persia-second-half-of-the-19th-century. Retrived: 2024-12-27.
7.                    URL7 :https://mahfouzi-museum.com/wp-content/uploads/2022/02/03-2.jpg. Retrived: 2024-12-27.
8.                    URL8: http://malekmuseum.org/artifact/1393.02.00042. Retrived: 2024-12-27.
9.                    URL9:https://www.reddit.com/r/iranian/comments/s1hfvz/i_asked_this_question_on_raskmiddleeast_but_i_am/#lightbox. Retrived: 2024-12-27.
10.                  URL10:https://mahfouzi-museum.com/study-of-shiite-iconography-along-with-artistic-decorations-in-iranian-illustration/ (Retrived: 2023-12-27).
11.                   URL11:http://www.campus-condorcet.fr/campus-condorcet/Les-Conferences-Campus-Condorcet/L-image-en-danger-destruction-censure-manipulation/p-672-La-spiritualite-de-l-image-en-islam-shi-ite-le-cas-des-icones-de-poche.htm. Retrived: 2024-12-27.
12.                  URL12:https://s3.artchart.net/attachments/artworks/6yCCNSXkp8nHGrVzBzJKziRST91ZvsL3UKWCGdrc.jpg. Retrived: 2024-12-27.
13.                  URL13: https://www.mutualart.com/Artwork/PORTRAIT-OF-IMAM-ALI-AND-HIS-SONS /A2FD8ED8B9AAA327C0A09CAB19960C5. Retrived: 2023-12-27.
14.                  URL14: https://artchart.net/fa/artists/esmail-jalayer/artworks/oyv6M/similars. Retrived: 2025-02-03.
15.                  URL15: https://emuseum.mfah.org/people/30838/ismail-jalayir. Retrived: 2023-11-13.
16.                  URL16: https://www.mutualart.com/Artwork/A-LARGE-QAJAR-SHAMA-IL-IMAM-ALI/ BA1AD94A7F2CB2CD0A8B90220A148565. Retrived: 2023-12-29.
17.                  URL17: https://harvardartmuseums.org/collections/object/216190?position=1. Retrived: 2025-01-16.
18.                  URL18:https://garystockbridge617.getarchive.net/media/chamayel-early-19th-century-qajar-iran-miniature-representing-imam-ali-and-44e0bf?zoom=true. Retrived: 2025-02-04.
19.                  URL19: https://mahfouzi-museum.com/wp-content/uploads/2022/02/07-10.jpg. Retrived: 2025-02-02.
20.                 URL20: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/773289. Retrived: 2025-02-04.
21.                  URL21: https://mahfouzi-museum.com/wp-content/uploads/2022/02/67-3.jpg. Retrived: 2025-02-03.
Shi'ite Studies
Volume 22, Issue 85
Winter 2024
Pages 107-152