Shi'ite Studies

Shi'ite Studies

Examining the children attributed to Imam Hassan Mojtabi (a.s.) in Fariqin sources up to the 7th century

Document Type : Original Article

Author
Hussein Moradi
Research Institute of Hawzeh and University
10.22034/shistu.2025.2040613.2468
Abstract
The historical, traditional and other sources have referred to the number of Imam Hassan’s children. However, the numbers are not corresponding to the names of the Imam’s children mentioned in those sources. In some sources, the number of Imam’s children is mentioned to be at least 4 and at most 22. The difference in the numbers registered in sources arises from the difference in numbers of Imam’s wives mentioned there. Some authors have attributed children to Imam, whose attribution needs to be investigated. The main hypothesis in this study is that Imam Hassan had some children from his wives and his chamber maids. By applying the library method and the existing data in the sources collected, the most important way to recognize the number of Imam’s children is to investigate his wives and maids who had children. This study has offered a precise comparative analysis of the Shi‘a and Sunnite sources regarding the number of Imam’s children and attributing them to Imam Hassan. The main question of the article is as follows: “What was the real number of Imam Hassan’s children?” The findings of the study is that Imam Hassan’s children were less than 15, and the citation of 15 children by the later sources is based on Sheikh Mofid’s sayings, which is unacceptable. 
Keywords
Imam Hassan
the number of Imam Hassan’s children
the names of Imam Hassan’s children
Imam Hassan’s wives

Subjects

قرآن
1.                   ابن ابى‌الثلج‏، محمد بن احمد کاتب بغدادی (1410ق). تاریخ أهل‌البیت. قم: آل‌البیت. ‏ ‏
2.                  سبط بن ‌جوزی، یوسف‌ بن‌ قزاوغلى‌ بغدادی (1418ق). تذکرة الخواص. قم: منشورات الشریف الرضی.
3.                  ابن‎حزم اندلسی، علی بن احمد (1403ق). جمهرة انساب العرب. تحقیق لجنة من العلماء. بیروت: دارالکتب العلمیه.
4.                  ابن‎سعد، محمد بن سعد بغدادی (1418ق). الطبقات الکبرى. بیروت: دار الکتب العلمیه.
5.                  ابن‎ شهرآشوب، محمد بن علی (1376)، مناقب آل أبی‎طالب. تحقیق لجنة من أساتذة النجف الأشرف. نجف: مطبعة الحیدریه.
6.                  ابن‎عساکر، علی بن حسن (1415ق). تاریخ مدینة دمشق. تحقیق علی شیری. بیروت: دارالفکر.
7.                  ابن‌‎صوفی، علی بن محمد علوی (1422ق). المَجدی فی أنساب الطالبیین. قم: مکتبة آیت‎اﷲ المرعشى النجفى.
8.                  ابن‌قتیبه دینوری، عبدالله بن مسلم (1969). المعارف. تحقیق ثروت عکاشه. ط الثانیه. مصر: دار المعارف.
9.                  ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. ط الثالثه. بیروت: دار صادر.
10.               ابن‌طلحه شافعی، کمال‌الدین محمد (بی‌تا). مطالب السؤول مناقب آل الرسول. تحقیق ماجد ابن أحمد العطیه. بی‌جا: بی‌نا. 
11.                ابونعیم اصفهانی، عبدالله بن احمد (1934). ذکر اخبار اصفهان. لیدن المحروسه: چاپخانه بریل. 
12.               ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین (1385). مقاتل الطالبیین. باشراف کاظم مظفر. ط الثانی. قم: دارالکتاب.
13.               ابوطالب هارونی، یحیی بن حسین (1387). الافادة فی تاریخ الائمة الساده. تصحیح محمدکاظم رحمتی. تهران: میراث مکتوب.
14.               ابونصر بخاری، سهل بن عبدالله (1413ق). سرّ السلسلة العلویة. تحقیق، تقدیم و تعلیق سیدمحمدصادق بحرالعلوم.، قم: شریف الرضی. 
15.               اربلی، علی بن عیسی (بی‌تا). کشف الغمة فی معرفة الأئمه. بیروت: دار الأضواء.
16.               اسکافی، محمد بن همام (بی‌تا). منتخب الانوار فی تاریخ الائمة الاطهار (ع). قم: دلیل ما.
17.               بغدادی،‌ محمد بن حبیب (1361). المحبر. لبنان: مطبعة الدائرة البنانیه.
18.               بری تلمسانی، محمد (1402ق). الجوهرة فی نسب الإمام علی و آله. تحقیق محمد التونجی. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات – دمشق: مکتبة النوری.
19.               بغدادی، محمد بن حبیب (بی‌تا) المنمق فی اخبار قریش. تصحیح و تعلیق خورشید أحمد فاروق. بیروت: عالم الکتب. 
20.              بلاذری، احمد بن یحیی (1397ق). انساب الاشراف. تحقیق محمدباقر محمودی. ط الثالثه. بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
21.               خصیبی، حسین بن حمدان (1411ق). الهدایة الکبرى. ط الرابعه. بیروت: مؤسسة البلاغ للطباعة و النشر و التوزیع.
22.              دولابی، محمد بن احمد (1407ق). الذریة الطاهرة النبویه. تحقیق سعد المبارک الحسن. کویت: الدار السلفیة.
23.              زبیری، مصعب بن عبداﷲ ‏ (1999). نسب قریش. تحقیق و تصحیح إ. لیفی بروفنیسال، قاهره: دارالمعارف‏.
24.              زید بن علی (بی‌تا). مسند زید بن علی. بیروت: دار مکتبة الحیاه.
25.              سرخسی،  محمد بن احمد (بی‌تا). المبسوط. بیروت: دار المعرفه. 
26.              طبرسی، فضل بن حسن (1406ق). تاج الموالید (المجموعه). قم: مکتبة آیت‎اﷲ العظمى المرعشی النجفی.
27.              طبرسی، فضل بن حسن (1417ق). اعلام الورى بأعلام الهدى. قم: آل‌البیت‏‏.
28.              طبری شیعی، محمد بن جریر بن رستم (1413ق). دلائل الامامه. تحقیق قسم الدراسات الإسلامیه. قم: مؤسسة البعثه.
29.              طبری، محمد بن جریر (1387). تاریخ الامم و الملوک. ط الثانیه. بیروت: دارالتراث.
30.              فخر رازی، محمد بن عمر (1409ق). الشجرة المبارکة فی أنساب الطالبیه. تحقیق السید مهدی الرجائی. قم: مکتبة آیت‎اﷲ المرعشی النجفی.
31.               قاضی نعمان مغربی، نعمان بن محمد تمیمی (1379). دعائم الإسلام، تحقیق آصف بن علی‌أصغر فیضی. ط الثانیه. مصر: دارالمعارف.
32.              کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تحقیق و تصحیح علی‎اکبر غفاری و محمد آخوندی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
33.              گروهی از محدثان و مورخان: نصر جهنمی، فریابی، ابن أبی‌الثلج، ابن‌همام، خصیبی، ذارع، ابن‌الخشاب و...، (1410ق). تاریخ أهل البیت علیهم السلام نقلاً عن الأئمة الباقر و الصادق و الرضا و العسکری عن آبائهم علیهم السلام. تحقیق سیدمحمدرضا حسینی. قم: مؤسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث.
34.              محلی، حمید بن احمد (1423ق). الحدائق الوردیة فی مناقب ائمة الزیدیه. تحقیق مرتضی بن زید محطوری حسنی. صنعا: مکتبة بدر.
35.              مرادی‌نسب، حسین (1402-الف). تطورشناسی اخبار مطلاق بودن امام حسن مجتبی(ع). ویراست دوم. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
36.              مرادی‌نسب، حسین، (1402-ب). همسران و فرزندان امام حسن مجتبی(ع). قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. 
37.              مزّی، یوسف بن عبدالرحمن (1413ق). تهذیب الکمال. تحقیق و تعلیق بشّار عوّاد معروف. ط الرابعه. بیروت: مؤسسة الرساله.
38.              مفید، محمد بن محمد (1413ق). الارشاد فی معرفة حجج اﷲ على العباد. قم: کنگره جهانی هزارۀ شیخ مفید.‏ 
39.              مقدسی، مطهر بن طاهر (بی‌تا). البدء و التاریخ. بی جا. بورسعید. مکتبة الثقافة الدینیه.
40.              یعقوبی، احمد بن ابی‌واضح (بی‌تا). تاریخ الیعقوبی. بیروت: دار صادر ـ قم: مؤسسة نشر فرهنگ أهل‎بیت (علیهم السلام).
Shi'ite Studies
Volume 22, Issue 85
Winter 2024
Pages 61-82