Shi'ite Studies

Shi'ite Studies

Khasibi's Documentations and Plagiarisms In Hidāyat al-Kubrā

Document Type : Original Article

Authors
Qom U.
Abstract
Numerous researchers have shown the special position of Hussein bin Hamdan Khasibi (b. 346 or 358 AH) in formation of the extremist sect of Nasiriya. However, few studies have referred to Khasibi’s method for using traditional sources and great personages or sheikhs. This is of special importance due to unknown identity of most sheikhs in early stages of his documents. The present article comparatively investigates the documents of al-Hidāyat al-Kubrā and other sources to achieve answers for the question of how Khasibi has used sources in that book. Besides, for instance, we have attained the widespread commonalities between the traditions of this book and the traditions of those accused of extremism, like Ibn Mehran, Ishaq Basri and, especially, Shalmaghani (in his Ithbāt al-Wilāya). According to many evidences, while Khasibi was using many traditions from Shalmaghani’s Kitāb al-Awiyā or Ibn Mehran’s Dafātir, he has not mentioned their names; rather, he has plagiarized their documents by presenting a fabricated middleman (in the chain of authorities) up to their sheikhs or by completing their imperfect chain with fabricated documents. And in some cases, he has even manipulated their texts. Despite being later and reliance on some sources he had found, Khasibi claimed widespread hearing from the companions of Imam Hadi and Imam Askari (PBUT), and this was effective in fixation of his position as the leader of Nasiriya sect.
Keywords

Subjects


1. ابن‌ ابی‌الثلج بغدادی، محمد بن احمد (1410ق)، تاریخ أهل البیت نقلا عن الأئمة (علیهم‌السلام)، تصحیح محمدرضا جلالی حسینی، قم، آل‌البیت‌ (علیهم‌السلام).
2. ابن‌بابویه، علی بن حسین‏ (1404ق)، الإمامة و التبصرة من الحیرة، قم، مدرسة الإمام المهدى(عج‏).
3. ابن‌شعبه حرانی، حسن بن علی (2006م)، حقائق أسرار الدین، سلسلة تراث العلویین، تحقیق ابوموسی حریری، لبنان، دار لأجل المعرفة.
4. ابن‌شعبه حرانی، حسن بن علی (2016م)، حقائق أسرار الدین، تصحیح حسن یونس حسن، بی‌جا، المجموعة ‌الکاملة - نشر الکترونیک: archive.org.
5. ابن‌عبدالوهاب، حسین (1422ق)، عیون المعجزات، تحقیق فلاح الشریفی، مؤسسة بنت الرسول.
6. ابن‌غضائری، احمد بن حسین (1360ش)، الرجال، تحقیق محمدرضا حسینی جلالی، قم، دار الحدیث.
7. ابن‌قولویه، جعفر بن محمد (1356ش)، کامل الزیارات‏، تصحیح عبدالحسین امینى، نجف اشرف، دارالمرتضویة.
8. ابن‌مقاتل، ابوالفتح محمد بن الحسن بغدادی (بی‌تا)، المجالس النمیریة، سلسلة تراث العلویین، تحقیق ابوموسی حریری، لبنان، دار لأجل المعرفة.
9. ابوالمطلب، جعفر بن محمد (2006م)، آداب عبدالمطلب (آداب الدین)، سلسلة التراث العلوی، تحقیق ابوموسی و شیخ موسی، لبنان، دار لأجل المعرفة.
10. اکبری، عمیدرضا (1401ق)، «سندسازی‌های طب الأئمة منسوب به فرزندان بسطام»، مطالعات فهم حدیث، ش18، ص158-213.
11. اکبری، عمیدرضا (1402ق)، نصیریه، تاریخ، منابع و عقاید، قم، دانشگاه ادیان.
12. اکبری، عمیدرضا و ذاکری، محمدتقی (1400)، «اتهام ابوالمفضل شیبانی به تحریف و جعل اسناد، عیارسنجی رویکرد رجالیان متقدم و متأخر»، پژوهشنامه علوم حدیث تطبیقی، ش14.
13. انصاری، حسن (1390)، «از کتاب الأوصیاء شلمغانی تا إثبات الوصیة مسعودی»، در: بررسی‌های تاریخی، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی؛ نیز پایگاه کاتبان: ansari.kateban.com/print/1196.
14. برقی، احمد بن محمد بن خالد (1371)، المحاسن، تصحیح جلال‌الدین محدث، چ دوم، قم، دارالکتب الإسلامیه.
15. جدیع، عبدالله بن یوسف (1424ق)، تحریر علوم الحدیث، بیروت، مؤسسة الریان.
16. جسری، علی بن عیسی (2014)، التوحید فی اثبات التفرید، رواء جمال علی، سلسلة مصادر العقیدة النصیریة، بی‌جا، بی‌نا.
17. حداد، شوقی (1429ق)، الحسین بن حمدان الخصیبی بین الفرق الصوفیه و الحرکات الباطنیة، بیروت، مؤسسة السراج.
18. خزاز رازى، على بن محمد (1401ق)، کفایة الأثر فی النصّ على الأئمة الإثنی عشر، تصحیح: عبداللطیف حسینى کوه‌کمرى، قم، بیدار.
19. خصیبى، حسین بن حمدان (1101ق)، الهدایة، نسخه خطی آستان قدس، ش6492، کاتب: محمدمحسن کرمانی.
20. خصیبى، حسین بن حمدان (1280ق)، الهدایة، نسخه خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی، ش 86171، کاتب: احمد بن الحسن القفطانی.
21. خصیبى، حسین بن حمدان (1308ق)، الهدایة، نسخه خطی ناقص، آستان قدس، ش 33038، کاتب: محمود.
22. خصیبى، حسین بن حمدان (1315ق)، الهدایة، نسخه خطی، کتابخانه مرعشی، ش2973، پیوسته 6810، خط میرزا یوسف بن علی.
23. خصیبى، حسین بن حمدان (1318ق)، الهدایة، نسخه خطی، کاتب: سید احمد بن محمد باقر الموسوی الحسینی.
24. خصیبى، حسین بن حمدان (1319ق)، الهدایة (اصل حسین بن حمدان)، نسخه خطی، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، ش14795 - 9506، کاتب: سید احمد بن محمدباقر الموسوی الحسینی.
25. خصیبى، حسین بن حمدان (1419ق)، الهدایة الکبرى، بیروت، البلاغ.
26. خصیبى، حسین بن حمدان (1427ق)، الهدایة الکبرى او تاریخ النبی و الائمة و معجزاتهم، تحقیق خضر حمصی، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات.
27. خصیبى، حسین بن حمدان (1432ق)، المائدة، تحقیق هاشم عثمان، بیروت، مؤسسة النور للمطبوعات.
28. خصیبى، حسین بن حمدان (2006)، الرسالة الرستباشیة و فقه الرسالة، سلسلة تراث العلویین2، تحقیق ابوموسی حریری، لبنان، دار لأجل المعرفة.
29. خصیبى، حسین بن حمدان (2007)، الهدایة الکبرى، سلسلة تراث العلویین، ابوموسی حریری، لبنان، دار لأجل المعرفة.
30. خصیبى، حسین بن حمدان (2019)، الهدایة الکبرى، تحقیق شوقی امین الحّداد، قم، دار زین‌العابدین.
31. خصیبى، حسین بن حمدان (بی‌تا)، الهدایة مع الأبواب، نسخه خطی، کتابخانه آیةالله بروجردی، قم، ش 398.
32. ذاکری، محمدتقی (1398ش)، شلمغانی، از استقامت تا انحراف، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ.
33. ذاکری، محمدتقی و غفوری‌نژاد، محمد (1394ش)، «مأخذشناسی کتاب الاوصیاء شلمغانی»، انتظار موعود، ش50.
34. رحمتی، محمدکاظم (1385)، «حسین بن حمدان خصیبی و اهمیت وی در تکوین نصیریه»، هفت آسمان، ش30.
35. رفعت، محسن و شریفی، وحید (1397ش)، «بازخوانی نقادانه و واکاوی روایات عاشورایی کتاب الهدایة الکبرى خصیبی»، پژوهش‌نامه امامیه، ش8.
36. شبیری، سیدمحمدجواد (1444ق)، «حول مؤلف اثبات الوصیة»، در: إثبات الوصیة، تحقیق عباس کثیری، قم، مؤسسه کتابشناسی شیعه.
37. شوشتری، محمدتقى (1401ق)، الأخبار الدخیلة، تعلیق: علی‏اکبر غفاری، تهران، مکتبة الصدوق.
38. صبیحی، إبراهیم بن سعید (1431ق)، النکت الجیاد المنتخبة من کلام شیخ النقاد، الریاض، دارطیبة.
39. صدوق، محمد بن علی بن بابویه (1395ق)، کمال الدین و تمام النعمة، علی‌اکبر غفاری، چ دوم، تهران، اسلامیه.
40. صفار، محمد بن حسن (1404ق)، بصائر الدرجات، تحقیق محسن کوچه‌باغی، چ دوم، قم، کتابخانه آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی.
41. صفری فروشانی، نعمت‌الله (1384ش)، «حسین بن حمدان خصیبی و الهدایة»، طلوع، ش16.
42. طبرانی، میمون بن قاسم (1943م)، مجموع الأعیاد، تحقیق اشتروتمان، هامبورگ: Der Islam، ش27.
43. طبرانی، میمون بن قاسم (2016م - الف)، المعارف و تحفة لکل عارف، بی‌جا، المجموعة الکاملة - نشر الکترونیک: archive.org.
44. طبرانی، میمون بن قاسم (2016م - ب)، النجحیة (الرد علی المرتد)، بی‌جا، المجموعة الکاملة - نشر الکترونیک: archive.org.
45. طبرانی، میمون بن قاسم (2016م)، البحث والدلالة عن مشکل الرسالة، بی‌جا، المجموعة الکاملة - نشر الکترونیک: archive.org.
46. طبری صغیر، محمد بن جریر (1413ق)، دلائل الامامة، منسوب به طبری، قم، نشر مؤسسه بعثت.
47. طوسی، محمد بن حسن (1411ق)، الغیبة، عبادالله تهرانی، قم، دار المعارف الإسلامیة.
48. عادل‌زاده، علی (1400ش)، «شواهد جعل و تحریف در روایات حسین بن حمدان الخصیبی»، پایگاه آثار، در: https://alasar.blog.ir/08/12/1400/khasibi1 
49. عادل‌زاده، علی (1401ش)، «آموزه‌های نصیری در رساله رجعت منسوب به مفضل بن عمر»، مشرق موعود، ش62، ص23-54.
50. عادل‌زاده، علی و اکبری، عمیدرضا (1401ش)، «رمزواره‌های نصیری در الهدایة الکبرى»، مطالعات قرآن و حدیث، ش71.
51. عثمان، هاشم (1432ق)، الحسین بن حمدان الخصیبی: حیاته وآثاره ویلیه کتاب المائدة، بیروت، مؤسسه النور المطبوعات.
52. عصمة الدولة، محمد بن معز الدولة علی بن عیسی (2016)، الرسالة المصریة، منهج العلم والبیان، بی‌جا، المجموعة الکاملة.
53. علوی، عبدالهادی محمدعلی (1441ق)، «إثبات الوصیة للمسعودی ام للشلمغانی؟»، الخزانة، ش7، کربلاء. 
54. فرزند وحی، جمال و دارابی، فرشته (1391ش)، «نقش امام حسن عسکری(علیه‌السلام) و اصحاب ایشان در حدیث امامیه»، سفینه، ش37.
55. کشی، محمد بن عمر (1409ق)، اختیار معرفة الرجال (رجال الکشی)، تحقیق حسن مصطفوی، مشهد، دانشگاه مشهد.
56. کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق)، الکافی، تصحیح علی‌اکبر غفاری، چ چهارم، تهران، دار الکتب الإسلامیه.
57. مجمع الأخبار، (2008)، تحقیق ابوموسی حریری، سلسلة تراث العلویین، لبنان، دار لأجل المعرفة.
58. مسعودی، علی بن حسین (1426ق)، إثبات الوصیة، چ سوم، قم، انصاریان.
59. نجاشی، ابوالعباس احمد بن علی (1365ش)، الرجال، به‌کوشش موسی شبیری زنجانی، چ ششم، قم، جامعه مدرسین.
Friedman, Yaron (2010), The Nusayri-ʾAlawis, Leiden, Brill.