Shi'ite Studies

Shi'ite Studies

The Thematic Analysis of the News of Ahl al-Bayt And the Shi‘is of the Umayyad Period (41-132 AH) In the Historical Sources of Hadith Scholars

Document Type : Original Article

Authors
1 PhD Student of Islamic History, Baqir al-Olum University
2 Assistant Professor of History at Baqer al-Uloom University
3 Associate Professor, Department of History, Bair al-Olum University
Abstract
Understanding the value of the historical heritage of hadith scholars and its effect on the addressee’s mind regarding the issues of Ahl al-Bayt and the Shiites of the Umayyad period, and with the aim to discover the existing thematic network in those texts and achieving a model for explaining their general logic and structure, the present study attempts to answer the following question: “What themes do the hadith scholars present to their addressees in registering the news of Ahl al-Bayt and the Shiites?” To find the answer, we first investigated the historical heritage of the hadith scholars in this regard and, then, selected the following sources: Tārīkh Khalīfa bin Khayyā (Ibn Khayyat, 240 AH); the extant parts of al-Ma‘rifa wal-Tārīkh (Fasavi, 277 AH); Tārīkh al-Umam wal-Mulūk (Tabari, 310 AH); al-Muntaam fī Tārīkh al-Umam wal-Mulūk (Ibn Jowzi, 597 AH). Then, the data related to the news of Ahl al-Bayt and the Shiites were extracted, and using the method of thematic analysis and its stages, the data were analyzed and the themes hidden in various sources were discovered. We found four overarching themes as follows: “Shiism: a political-religious movement”, “the Shiites’ perpetual threats for governments”, “efforts to suppress the Shiites based on religion”, and “suppression of the Shiites along with undergoing damages”. Considering the approach of the hadith scholars to caliphate, these themes are for legitimizing the behaviors of Umayyad rulers in suppressing Ahl al-Bayt and the Shiites.
Keywords

Subjects


1. آقاجری، سید هاشم و حاتمی، امیرحسین (1393)، «روش اسنادی و گذار از آن در تاریخ‌نگاری اسلامی»، تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری، دانشگاه الزهرا(س)، سال24، ش13، ص5-31. 
2. آقانوری، علی (1390)، خاستگاه تشیع و پیدایش فرقه‌های شیعی در عصر امامان، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
3. ابن‌جوزی، ابوالفرج عبدالرحمن ‌بن ‌على (1412ق)، المنتظم فى تاریخ الامم و الملوک، تحقیق محمد عبدالقادر عطا و مصطفى عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیه.
4. ابن‌حزم اندلسی، علی ‌بن ‌احمد (1403ق)، الاحکام فی اصول الاحکام،  تحقیق احمد محمد شاکر، بیروت، دارالآفاق الجدیده.
5. خلیفه بن ‌خیاط، ابوعمرو بن ابی هبیره اخباری عصفری (1415ق)، تاریخ خلیفه ‌بن ‌خیاط، ‌تحقیق حکمت کشلی فواز و مصطفی نجیب فواز، بیروت، دارالکتب العلمیه.
6. ابن‌ فراء حنبلی، ابو‌یعلی محمد بن ‌حسین (1421ق)، الاحکام السلطانیه، ‌تصحیح محمد حامد الفیقی، بیروت، دارالکتب العلمیه.
7. ابن سیده، على بن اسماعیل‏ (1421ق)، المحکم و المحیط الاعظم،‏ ‌تصحیح عبدالحمید هنداوى، بیروت، دارالکتب العلمیه.
8. امیرخانی، علی (1391)، «جریان‌شناسی اصحاب حدیث از ابتدای شکل‌گیری تا دوران اقتدار اشاعره»، فصلنامه علمی ـ پژوهشی فلسفه و الاهیات، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، سال 17، ش2، ص126-146.
9. پاکتچی، احمد (1379)، «اصحاب حدیث»، در: دائرة‌ المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر محمدکاظم موسوی ‌بجنوردی، ج9، تهران، مرکز دائرة ‌المعارف بزرگ اسلامی.
10. خطیب بغدادی، احمد بن علی (1417ق)، شرف اصحاب الحدیث و نصیحة اهل الحدیث، تحقیق عمرو عبدالمنعم سلیم، قاهره، مکتبة ابن تیمیه. 
11. خنیفر، حسین و مسلمی، ناهید (1396)، اصول و مبانی روش‌های پژوهش کیفی، تهران، نگاه دانش.
12. رابینسون، چیس اف. (1392)، تاریخ‌نگاری اسلامی، ترجمه محسن الویری، تهران، سمت.
13. راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1412ق)، مفردات الفاظ القرآن‏، تحقیق صفوان عدوان داودی، سوریه، دارالقلم - دارالشامیه.
14. زرگری‌نژاد، غلامحسین (1395)، «خلیفه و خلافت در اندیشة اهل‌سنت و زیرساخت‌های تحول امامت و خلافت به سلطنت آسمانی و خلیفة اللهی»، خردنامه، ش16، ص155-204. 
15. سبحانی، جعفر(1414ق)، اصول الحدیث و احکامه، قم، مؤسسه امام صادق‌(ع).
16. شهرستانی، محمد بن عبدالکریم (1414ق)، الملل و النحل، تحقیق امیرعلی مهنا و علی حسن فاعور، بیروت، دارالمعرفه.
17. شیخ‌زاده، محمد و عابدی جعفری، حسن و تسلیمی، محمدسعید و فقیهی، ابوالحسن (1390)، «تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی»، اندیشة مدیریت راهبردی، سال5، ش2، ص151-198. 
18. صابونی، اسماعیل ‌بن ‌عبدالرحمن (1419ق)، عقیدة السلف و اصحاب الحدیث، ‌تحقیق ناصر بن ‌عبدالرحمن‌ بن‌ محمد الجدیع، ریاض، دارالعاصمه.
19. طبری، ابوجعفر محمد بن‌ جریر (1387ق)، تاریخ الامم و الملوک، ‌تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث.
20. فسوى، ابویوسف یعقوب‌ بن ‌سفیان (1401ق)، المعرفة و التاریخ، ‌تحقیق اکرم ضیاء العمرى، بیروت، مؤسسة الرساله.
21. قاسم‌پور، محسن و مهمان‌نواز، علی (1394)، «بررسی تغییرات انگاره سنت نبوی در طول دو قرن نخست هجری»، پژوهشنامه تاریخ اسلام، انجمن ایرانی تاریخ اسلام، تهران، سال 5، ش20، ص109-132.
22. کرون، پاتریشیا (1389)، تاریخ اندیشه سیاسی در اسلام، ترجمه مسعود جعفری، تهران، سخن.
23. لالکائی، حسن ‌بن ‌منصور طبری (1422ق)، شرح اصول اعتقاد اهل السنة و الجماعه، ‌تحقیق ابوایوب نشات ‌بن ‌کمال مصری، اسکندریه، دارالبصیره.
24. لطفی، سید مهدی و شکرانی، رضا و ترک لادانی، زهرا (1397)، «جریان‌های حدیثی کوفه در عصر امام صادق‌(ع)»، نیمسال نامه علمی ـ ترویجی حدیث و اندیشه، دانشگاه قرآن و حدیث، ش25، بهار و تابستان، ص119-142.
25. Attrid-Stirling, J. (2001), ‘‘Thematic Networks: An Analytic Tool for Qualitative Research”, Qualitative Research, Vol. 1, No. 3, pp. 385-405.
26. Patton, M.Q. (1990), Qualitative evaluation and research methods, Thousand Oaks, CA: Sage.