Shi'ite Studies

Shi'ite Studies

Hafiz’s Honesty Step in Following the Prophet’s Household (Rereading and analysis of the couplet “O Hafiz! If you put step in the path of the Household / The endeavors of the Sheriff of Najaf will accompany you”)

Document Type : Original Article

Author
Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Foreign Languages, Kashan University, Kashan, Iran
Abstract
Hafiz’s art is not restricted to his couplets in ghazal (romantic songs) or formal and spiritual depictions. Rather, those beautiful images are accompanied, in high harmony, by sublime semantic or spiritual concepts. The present study uses a semantic approach, or even esoteric hermeneutics, to discuss Hafiz’s religious and esoteric path, and to scrutinize the last couplet of the ghazal number 296 in his collection of ghazals (Ghani-Qazvini copy), to explore this issue and analyze and interpret its various dimensions. The finding of this study is that, in the couplet “O Hafiz! If you step in the path of the [Prophet’s] dynasty/ the endeavors of the sheriff of Najaf will accompany you”, Hafiz both refers – briefly and emphatically – to his personal and Shiite wayfaring, and restates the conditions for such a wayfaring, referring to its immediate and future results and benefits. Here, we investigate and analyze the importance of honesty and honest steps taken in the path of the Prophet’s Household, which are emphasized in the Quranic verses and traditions as well as the teachings of the mystics, and are associated with the concept of Shiism as well as the supportive, protective and guiding roles of Imam Ali in Hafiz’s honest wayfaring.
Keywords
Subjects

قرآن کریم.
1.                  اب‍ن‌ ح‍ج‍ر ه‍یتم‍ی‌، اح‍م‍د ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د (بی‌تا)، الصواعق المحرقة فی الرد علی أهل البدع و الزندقة، بی‌‌نا، تهران.
2.                  بابایی، رضا (1382)، درآمدی بر دین‌شناسی حافظ، قم، آیت عشق.
3.                  بروجردی، سیدحسین (1373)، جامع الاحادیث الشیعه، به کوشش اسماعیل معزی ملایری، قم، المهر.
4.                  برهان، محمد بن حسین خلف تبریزی (1361)، برهان قاطع، به اهتمام محمد معین، چ چهارم، تهران، امیرکبیر.
5.                  جاوید، هاشم (1398)، حافظ جاوید، چ سوم، تهران، فرزان روز.
6.                  حافظ شیرازی، شمس‌الدین (1369)، دیوان حافظ، به تصحیح غنی - قزوینی، به کوشش رحیم ذوالنور، تهران، زوار.
7.                  ــــــــــــــــــــــــ (1379)، دیوان حافظ بر اساس نسخة نویافتة بسیار کهن، گردآوری: علی بهرامیان و محمدصادق سجادی، تهران، فکر روز.
8.                  حاکم حسکانی، عبیدالله بن عبدالله (۱۴۱۱-۱۴۱۰ق)، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، تحقیق محمدباقر محمودی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
9.                  حسن بن علی7 (1409ق)، التفسیر المنسوب إلى الإمام الحسن العسکری علیه‌السلام، تحقیق محمدباقر موحد ابطحی اصفهانی، قم، مدرسة الإمام المهدی7.
10.             حلی، حسن بن یوسف (1381-1423ق)، کتاب الألفین الفارق بین الصدق و المین، قم، المؤسسة الإسلامیة للبحوث و المعلومات.
11.             ــــــــــــــــــــــــ (1982)، نهج الحق و کشف الصدق، تحقیق فرج­الله حسینی و رضا صدر، بیروت، دار الکتاب اللبنانی.
12.             ــــــــــــــــــــــــ (۱۴۱۱ق-۱۹۹۱)، کشف الیقین فی فضائل أمیرالمؤمنین، تحقیق حسین درگاهی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
13.             حمیدیان، سعید (1389)، شرح شوق، تهران، قطره.
14.             خرمشاهی، بهاء­الدین (1387)، حافظ، تهران، ناهید.
15.             ــــــــــــــــــــــــ (1380)، حافظ‌نامه، تهران، علمی و فرهنگی.
16.             دادبه، اصغر (1391) (به اهتمام)، حافظ (زندگی و اندیشه)، زیر نظر محمد کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دایرةالمعارف اسلامی.
17.             دهخدا، علی­اکبر (1372-1373)، لغتنامه دهخدا، تهران، روزنه.
18.             سبحانی، جعفر (1387)، دانشنامه کلام اسلامی، به کوشش جمعی از محققان، قم، مؤسسه امام صادق7.
19.             سعدی، مصلح ­بن عبدالله (1372)، کلیات سعدی، به اهتمام محمدعلی فروغی، چ نهم، تهران، امیرکبیر.
20.             سلطان علی‌شاه، سلطان محمد بن حیدر (1408ق-1988)، بیان السعادة فی مقامات العبادة، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات. 
21.             سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌‌بکر (1404ق)، الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، تحقیق عبدالله بن عباس، قم، مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی.
22.             شریف رضی، محمد بن حسین (1406ق-1986م)، تلخیص البیان فی مجازات القرآن، گردآوری محمد عبدالغنی حسن، بیروت، دارالاضواء.
23.             شفیعی کدکنی، محمدرضا (1392)، زبان شعر در نثر صوفیه، تهران، سخن.
24.             شهید اول، محمد بن مکی (1401ق)، المزار، تحقیق محمدباقر موحد ابطحى اصفهانى، قم، مدرسه امام مهدى7.
25.             طوسی، محمد بن حسن (بی‌تا)، التبیان فی تفسیر القرآن، تحقیق محمدمحسن آقابزرگ تهرانی و احمدحبیب عاملی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
26.             ــــــــــــــــــــــــ (1414ق)، الأمالی، قم، دار الثقافه.
27.             عروسى حویزى، عبد على بن جمعة (1415ق)، تفسیر نور الثقلین، تصحیح سیدهاشم رسولى محلاتى، ط. الرابعه، قم، اسماعیلیان.
28.             فیضی، کریم (1399)، حافظ معنوی (غزلیات حافظ به روایت دکتر دینانی)، چ سوم، تهران، اطلاعات.
29.             قمی مشهدی، محمد بن محمدرضا (1367-1368)، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، تحقیق حسین درگاهی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
30.             قندوزی، سلیمان بن ابراهیم (1422ق)، ینابیع المودة، تحقیق علی اشرف، قم، دار الأسوة للطباعة و النشر.
31.             کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق)، الکافی، تصحیح‌ علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، چ چهارم، تهران، دار الکتب الإسلامیة.
32.             گوهرین، سیدصادق (1383)، شرح اصطلاحات تصوف، تهران، زوار.
33.             مجلسی، محمدباقر (۱۴۲۳ق-۲۰۰۳م)، زاد المعاد، تحقیق علاء‌الدین اعلمی، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
34.             ــــــــــــــــــــــــ (١٤٠٣ق- ١٩٨٣م)، بحارالانوار، تحقیق سید إبراهیم میانجی و محمد باقر بهبودی، ط. الثالثه، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
35.             محمدی ری­شهری، محمد (1375)، میزان­الحکمه، قم، دارالحدیث.
36.             مرتضوی، منوچهر (1382)، مکتب حافظ، تهران،‌ توس.
37.             مصطفوی، حسن (1368)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم‌، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‌.
38.             معین، محمد (1319)، حافظ شیرین سخن، تهران، بنگاه بازرگانی پروین.
39.             ــــــــــــــــــــــــ (1378)، حافظ شیرین سخن، به کوشش مهدخت معین، تهران، صدای معاصر.
40.             ــــــــــــــــــــــــ (1364)، فرهنگ فارسی، چ هفتم، تهران، امیرکبیر.
41.             مولوی، جلال­الدین محمد (1378)، کلیات شمس یا دیوان کبیر، با تصحیحات و حواشی بدیع‌الزمان فروزانفر، چ چهارم، تهران، امیرکبیر.
42.             ــــــــــــــــــــــــ (1363)، مثنوی معنوی، به تصحیح نیکلسون، به اهتمام نصرالله پورجوادی، تهران، امیرکبیر.
43.             وبگاه کتابخانه مدرسه فقاهت: https://lib.eshia.ir
44.             وبگاه کتابخانه دیجیتال نور: https://noorlib.ir
45.             وبگاه جامع الاحادیث: https://hadith.inoor.ir
46.             وبگاه کتابخانه احادیث شیعه: https://www.hadithlib.com