Shi'ite Studies

Shi'ite Studies

Studying the Structure of Endowment Letters Of the Women in Qajar Period

Document Type : Original Article

Author
Hisroty Faculty, Tehran University. Iran
Abstract
The endowment letters are among the valuable documents and religiously legal vouchers. The endowment documents of the women in Qajar period are among the most important sources for delineating the social, cultural and religious conditions of the time. In that period, most sections of society with various intellectual leanings would pay attention to endowment. Considering the commonality of endowment, women would also participate in it, and this was one of the contexts for the social participation of the women in Qajar period (Werner, 1378). In that period, endowment letters of men and women were not so much different, but the women's endowment letters were sometimes different for those of men in their use and raqaba, which are minute difference. The present study makes use of a historical approach and the related documents to be composed. Despite the necessity of this issue in Iran's contemporary history, there has been no independent study on the Shiite women's endowment letters in Qajar period. This article seeks to investigate the form and content of the women's endowment letters in Qajar period. The data were gathered from 36 endowment letters extracted from the National Archive of Iran, Astan Quds's Center of Documents and Library, the website of World of Qajar Women, and other library sources and organized with a descriptive-analytical approach. 
Keywords

Subjects


1.                  اسماعیلی، محمود، و ترابی، ابراهیم (1396)، وقف و مطالعه آن در قوانین، دکترین حقوقی و فقه، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی.
2.                  اصفهانی، محمد بن‌ سبزعلی (1393)، وجیز التحریر در چگونگی تنظیم اسناد شرعی، ملی و حقوقی در دوره صفوی و قاجار، به کوشش رسول جعفریان، قم، مورخ.
3.                  افشار، ایرج (1395)، کاغذ در زندگی و فرهنگ ایرانی، تهران، میراث مکتوب.
4.                  امینیان مدرس، محمد (1381)، وقف از دیدگاه حقوق و قوانین، تهران، سمت.
5.                  ایرانخواه، مریم (1394)، وقف‌نامه‌های بانوان مشهد در دوره قاجار، تهران، راشدین.
6.                  آذرنگ، عبدالحسین (1391)، مبانی نشر کتاب، تهران، سمت.
7.                  آرشیو ملی ‌ایران: 293019734، 29703238، 29720519، 2970205916، 29616508، 296024067، 296019730، 29721711، 296016853، 297022146، 296005835
8.                  آیت‌اللهی، سیدابوالحسن (1383)، وقف پس‌انداز جاودانه، مفاخر.
9.                  بخاری، محمد (1372)، فوائد ‌الخطوط، نجیب مایل ‌هروی، کتاب‌آرایی در تمدن اسلامی، مشهد، آستان ‌قدس‌ رضوی.
10.             بیرونی، ابوریحان (1352)، آثار الباقیه عن قرون الخالیه، ترجمه اکبر داناسرشت، تهران، ابن‌سینا.
11.             بیگی، روح‌الله (1391)، نقش وقف در توسعه تمدن ‌اسلامی، تهران، اسوه.
12.             تارنمای دنیای ‌زنان ‌قاجار: وقف‌نامه زهرا خواتون‌ خانم، بی‌بی ‎‌خانم، حاجیه ‌سکینه ‌سلطان‌بیگم، خاور خانم، پرور خانم، ضیاءالسلطنه، بی‌بی ‌فاطمه ‌بیگم، عزت‌ملک‌ خانم، بی‌بی‌ بیگم.
13.             حسینی، احمد (1390)، راهنمای تنظیم وقف‌نامه مخصوص واقف، مشهد، مؤسسه راهبردی‌ علوم و معارف اسلام.
14.             حسینی ‌اشکوری، سیدصادق (1390)، اسناد وقف‌نامه‌های نسخه‌های خطی (بازشناسی کتابخانه‌ها بر اساس وقف‌نامه‌های مخطوطات قم)، قم، مجمع ذخائر ‌اسلامی.
15.             دستوان، احمد (بهار و تابستان 1398)، «سیر تطور کاغذ و کاغذسازی در دوران اسلامی»، پژوهش در تاریخ، سال نهم، ش23 و 24.
16.             دهخدا، علی‌اکبر (1373)، لغتنامه، تهران، دانشگاه‌ تهران.
17.             دیانت، ابوالحسن (1376)، فرهنگ تاریخی سنجش‌ها و ارزش‌ها (اوزان و مقیاس ها)، تبریز، نیما.
18.             رضایی، امید (1381)، «بررسی رونوشت‌های وزارت معارف و اوقاف از اصل وقف‌نامه‌ها»، وقف میراث‌جاویدان، ش 38.
19.             ـــــــــــــــ (1383)، پنجاه و یک عریضه و حکم شرعی از علمای دوره قاجار درباره امور جاری موقوفات، تهران، سازمان اوقاف و امور خیریه.
20.             ـــــــــــــــ (1385)، جستارهایی در سندشناسی فارسی، دفتر اول، تهران، بنیاد پژوهش و توسعه فرهنگ وقف.
21.             ـــــــــــــــ (1389)‌، درآمدی بر اسناد شرعی دوره قاجار، تهران، پژوهشگاه علوم‌ انسانی و مطالعات‌ فرهنگی.
22.             رضایی، بهرام (1386)، «تاریخچه کاغذ»، کیهان‌ فرهنگی، ش249.
23.             روستایی، محسن (1395)، ادبیات تاریخی و دیوانسالاری «عهد مغول تا سرآغاز دولت صفویه»، تهران، ندای‌ تاریخ.
24.             سلیمانی، محمدحسین (1392)، اسناد شرعی قاجاری در خاندان میرمحمدجعفر رضوی، قم، جامع ‌ذخائر اسلامی.
25.             ـــــــــــــــ (1393)، «ساختار دارالشرع و سازوکار تحریر اسناد شرعی»، کتاب ماه‌تاریخ و جغرافیا، ش 192.
26.             سلیمی‌فر، مصطفی (1370)، نگاهی به وقف و آثار اقتصادی و اجتماعی آن، تهران، بنیاد پژوهش‌های ‌اسلامی آستان ‌قدس‌ رضوی.
27.             سمساری، محمدحسن (1346)، «اسناد و مکاتبات تاریخی، فرمان‌نویسی دوره صفویه»، بررسی‌های تاریخی، ش2.
28.             سوزنچی ‌کاشانی، علی (1393)، «عناوین و خطاب‌های به‌کاررفته در اسناد آستان‌ قدس‌ رضوی»، فصلنامه علمی و تخصصی در حوزه مطالعات آرشیوی ‌و اسنادی، س 2، ش 2.
29.             شاه‌حسینی، پروانه (1390)، وقف‌شناسی تهران از شهری ‌اسلامی تا شهری‌مدرن، مشهد، پاپلی.
30.             شایان‌آذر، بهرام (پاییز 1396)، بررسی سندشناختی و تاریخی وقف‌نامه‌های نیشابور در دوره قاجاریه، تهران، دانشگاه ‌تهران، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد.
31.             شیخ‌الحکمایی، عمادالدین (1390)، «ادب ممتازنویسی و سیر تحول آن در اسناد دوران‌اسلامی»، پژوهش‌های علوم‌ تاریخی، شماره 3.
32.             عتیقی، عبیدالله و تونی، عزالدین و شعیب، خالد (1388)، فرهنگ اصطلاحات وقف، ترجمه عباس اسماعیلی‌زاده، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی‌آستان ‌قدس.
33.             عطاردی، عزیزالله (1371)، تاریخ آستان‌قدس، تهران، سازمان چاپ و انتشارات عطارد.
34.             عظیمی، حبیب‌الله (1396)، نسخه‌نامه، تهران، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان ‌قدس‌ رضوی.
35.             فروغی‌اصفهانی، محمدمهدی (1378)، فروغستان، به کوشش ایرج افشار، تهران، میراث‌ مکتوب.
36.             قائم مقامی، جهانگیر (1350)، مقدمه‌ای بر شناخت اسناد تاریخی، تهران، انجمن آثار ملی.
37.             کریمی، اصغر (1356)، «حساب‌سیاقی یا حساب‌دیناری»، فصلنامه عامه مردم، ش 3.
38.             مرکز اسناد و کتابخانه آستان ‌قدس‌ رضوی: 77882،5523،10795،1086151
39.             مستوفی، عبدالله (1343)، شرح زندگانی من، تهران، نشر زوار.
40.             معین، محمد (1387)، فرهنگ فارسی معین - همراه با تلفظ و نشانه‌های اختصاری، تهران، فرهنگ‌نما.
41.             ملاآقایی، ایرج (1393)، نقش وقف در ماندگاری آثار تاریخی و هویت ملی، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان ‌قدس ‌رضوی.
42.             ملک‌زاده، الهام و افرافر، مرضیه (1396)، «کارکردهای موقوفات زنان از مشروطه تا پایان پهلوی ‌اول»، پژوهش‌های تاریخی، ش 35.
43.             ورنر، کریستف (1378)، «زنان واقف در دوره قاجار»، وقف میراث جاویدان، ترجمه نسیم قهروردی، ش 28.