Shi'ite Studies

Shi'ite Studies

The Science of Hadith and the Effect of Intellectual Trends of Safawid Period on Teaching it in Schools

Document Type : Original Article

Authors
Musā al-Reza Bakhshī Ostād
Ahmad Bādkūba
Ali Bayāt
University of Tehran
Abstract
The science of ‘hadith’, along with jurisprudence, was one of the important educational courses in the schools of Safawid period. However, all schools would not pay an equal attention to it. In the present article, the process of teaching the science of hadith in Safawid schools and the lists of manuscripts (with statistical data) in two halves of Safawid period have been investigated using the historical sources of that period. In the first half of that period, due to the dominance of rationalism in schools, the science of hadith was not paid attention to as it deserved. In the second half, however, the revival of traditionalism and, accordingly, teaching the Shiite traditions in schools boomed in a way that at the end of Safawid period, teaching one of the four collections of the Shiite hadith was a provision stipulated in the endowment document of some schools.
Keywords
Safawiyya
Shiism
school
hadith
traditionalism
  1. اسکندربیگ ترکمان، تاریخ عالم‌آرای عبّاسی، تصحیح ایرج افشار، چ3، تهران، امیرکبیر، 1382.
  2. اشکوری، سیدصادق، اسناد موقوفات اصفهان، زیرنظر ادارة کل اوقاف و امور خیریه اصفهان، قم، مجمع ذخائر اسلامی، 1378.
  3. اعتماد السلطنه، محمّدحسن خان، مطلع الشمس، تهران، پیشگام، 1362.
  4. افندی، میرزاعبدالله، ریاضالعلماءوحیاضالفضلاء، تحقیق سیداحمد الحسینی، قم، مطبعة الخیام، 1401.
  5. امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1406.
  6. آزادکشمیری، محمّدعلی، نجوم السماء فی تراجم العلماء، تصحیح میرهاشم محدّث، تهران، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل،1382.
  7. آقابزرگ طهرانی، الکواکب المنتشرﺓ فی القرن الثانی عشر، ط. الثاﻧﻴه، قم، اسماعیلیان، بی‌تا.
  8. بالی الایدینی، علی، العقد المنظوم فی ذکر افاضل الروم، تصحیح سیدمحمّد طباطبائی بهبهانی، تهران، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، 1389.
  9. بحرانی، یوسف بن احمد، لؤلؤﺓ البحرین فی الاجازات و تراجم رجال الحدیث، تصحیح سیدصادق بحرالعلوم، بیروت، دارالاضواء، بی‌تا.
  10. تبریزی، محمّدزمان، فرائد الفوائد دراحوال مساجد و مدارس، به کوشش رسول جعفریان، تهران، میراث مکتوب، 1373.
  11. جبعی عاملی، علی بن محمّدحسن بن زین‌الدین، الدّرّ المنثور، قم، مطبعة مهر، 1398.
  12. جدیدالاسلام، علی‌قلی، هدایة الضالّین و تقویة المؤمنین، نسخة خطی، کتاب‌خانة مجلس شورای اسلامی، ش2089.
  13. جزایری، سید نعمت‌الله، الانوار النعمانیه، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، بی‌تا.
  14. جعفریان، رسول، صفویهدرعرصةدین،فرهنگوسیاست، ج2، قم، پژوهشکدة حوزه و دانشگاه، 1379.
  15. حاتمی، فاطمه، «وقف‌نامة مدرسة مقیمیه»، فصل‌نامة وقف، میراث جاویدان، سال یازدهم، ش42، (بهار و تابستان 1382).
  16. حرّ عاملی، محمّد بن حسن، امل الآمل، تحقیق سیداحمد الحسینی، قم، دارالکتاب اسلامی، 1362.
  17. حسینی خاتون‌آبادی، محمّدصالح، حدائق المقرّبین، نسخة خطی کتاب‌خانة مجلس شورای اسلامی، ش62408.
  18. حسینی عاملی، محمّدشفیع، محافل المؤمنین، تصحیح ابراهیم عرب پور و منصور جغتایی، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، 1383.
  19. خاتون‌آبادی، عبدالحسین، وقایع السنین و الاعوام، تصحیح محمّدباقر بهبودی، تهران، کتاب‌فروشی اسلامیه، 1352.
  20. خوانساری، محمّدباقر، روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات، تحقیق اسدالله اسماعیلیان، قم، مکتبة اسماعیلیان، 1392.
  21. رجبی، محمّدحسین، «زمینه‌ها و علل ظهور اخباری‌گری در عصر صفویه»،پایان‌نامة دکتری، رشتة تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکدة الهیات‏ دانشگاه تهران، 1378.
  22. رضوی، عبدالحی، حدیقة الشیعه، کتاب‌خانة مجلس شورای اسلامی، ش19083.
  23. رعدی، علی، «اخباریان و نقش آنان در تاریخ شیعه»، فصل‌نامة اندیشة نوین دینی، سال سوم، ش هشتم، (1386).
  24. ریاحی، محمّدحسین، سفارتنامه‌های ایران، تهران، توس، 1368.
  25. ژان، شاردن، سفرنامة بخش اصفهان، ترجمة حسین عریضی، اصفهان، چاپخانة راه نجات،1330.
  26. سماهیجی، عبدالله بن صالح، ﻣﻧﻳﺔالممارسین، نسخة خطی کتاب‌خانة مجلس شورای اسلامی، ش27/1916.
  27. صداریی، علی، «دو اجازه‌نامه»، میراث اسلامی ایران، دفترچهارم، 1376.
  28. صدرایی خوئی، علی و ابوالفضل حافظیان، فهرست نسخه‌های خطی کتاب‌خانة عمومی آیةالله گلپایگانی، نگارش علی، تهران، کتاب‌خانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، 1388.
  29. عبادی، مهدی، «عوامل مؤثر بر گسترش مدارس در قلمرو عثمانی (دورة کلاسیک، سدة8-10هجری)»، پژوهش‌نامة تاریخ تمدن اسلامی، سال چهل و سوم، ش یکم، (پاییز و زمستان 1389).
  30. فهرست نسخه‌های خطی کتاب‌خانة عمومی آیةالله مرعشی نجفی، قم، کتاب‌خانة آیةالله العظمی مرعشی نجفی، 1364-1390.
  31. فیض کاشانی، محسن، فهرست العلوم، نسخة خطی کتاب‌خانة مجلس شورای اسلامی، ش3818.
  32. مجلسی، محمّدباقر، بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الأئمة الاطهار، بیروت، مؤسسة الوفاء، 1403ق/1983م.
  33. مجلسی، محمّدتقی، لوامع صاحب‌قرانی، تهران، علمی، بی‌تا.
  34. معارف، مجید، تاریخ عمومی حدیث، تهران، کویر، 1381.
  35. واله اصفهانی، محمّدیوسف، خلد برین، تصحیح محمّدرضا نصیری، چ دوم، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1382.
  36. وقف‏نامة مدرسة امامیة اصفهان، نسخة خطی، کتاب‌خانة مجلس شورای اسلامی، ش15181.
  37. هنرفر، لطف‌الله، گنجینة آثار تاریخی اصفهان، تهران، کت‌ابفروشی ثقفی، 1350.

38. Rula jurdi, Abisaab, Converting Persia: Religion and Power in the Safavid Empire, International Library of Iranian Studies, London, Tauris, 2004.

Shi'ite Studies
Volume 10, Issue 40
Winter 2012
Pages 91-108