Shi'ite Studies

Shi'ite Studies

The Companions of the Shiite Imams and Hagiography

Document Type : Original Article

Authors
Hussein Husseiniyan Moqaddam
Asqar Montazer al-Qa’em
Muhammad Ali Chelongar
University of Isfahan
Abstract
The companions of the Shiite Imams entered the sphere of historiography, with their theological approach as well as their activities in the realm of hagiography, aiming at finding the bases of theological thought in the Prophet’s way of life. Aban bin Taghallub started this movement in the second century, affecting hagiography to a great degree. These companions relied on Imams’ opinions to break up the monopoly of hagiography in a certain cultural trend; and since most of them were from Iraq, they established the Iraqi hagiography against the Medinian Hagiography. They introduced some branches into this realm to deepen and promote the hagiography; and in another step, they prepared the ground for general historiography. The holders of this approach were jurists and theologians who compiled works on history with their jurisprudential and theological assumptions. Inside this approach, some believed in interaction with other intellectual trends and some others believed in facing with other trends. Apart from these companions, a small group of Imams’ companions moved, as historiographers, along with the ongoing trend in hagiography.
Keywords
companions
Imams
Shi’a
hagiography
historiography
  1. ·                     قرآن کریم.
    1. ابان‌ بن عثمان احمر، المبعث و المغازی و الوفاة و السقیفة و الردّه، گردآوری جعفریان، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، 1417.
    2. ابن ‌ابی‌الحدید، عبدالحمید، شرح نهج‌البلاغه، تحقیق محمّد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، دار‌احیاء الکتب العربیه، 1378.
    3. ابن ‌ابی‌حاتم رازی، عبدالرحمان، الجرح و التعدیل، بیروت، دار‌احیاء التراث العربی، 1373.
    4. ابن ‌ابی‌شیبه، عبدالله‌ بن احمد، المُصنَّف، تحقیق سعید محمّد لحّام، بیروت، دار‌الفکر، 1409.
    5. ابن ‌اثیر، علی‌ بن محمّد، الکامل فی التاریخ، بیروت، دار‌صادر، 1385.
    6. ــــــــــــــ ، اللباب فی تهذیب الانساب، تحقیق احسان عبّاس، بیروت، دار‌صادر، 1414.
    7. ابن ‌بابویه، علی، الامامة و التبصره، تحقیق مدرسة الامام المهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، قم، مدرسة الامام المهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، 1404.
    8. ابن ‌بسطام‌ بن سابور زیّات، حسین، و برادرش عبدالله، طبّ الائمّه‰، مقدّمه خرسان، نجف، مکتبة الحیدریه، 1411؛ چ دوم، افست قم، شریف رضی، 1385.
    9. ابن ‌حِبّان، محمّد، الثقات، حیدرآباد هند، مؤسسة الکتب الثقافه، 1393.
    10. ابن ‌حِبّان، محمّد، المجروحین، تحقیق محمود ابراهیم زاید، مکّه، دار‌الباز، بی‌تا.
    11. ابن ‌حبیب بغدادی، محمّد، المُحَبَّر، تصحیح ایلزه لیختن شتیتر، بیروت، دار‌الآفاق الجدیده، بی‌تا.
    12. ابن ‌حجر، احمد بن علی، الاصابة فی تمییز الصحابه، تحقیق عادل احمد عبدالموجود و دیگران، بیروت، دار‌الکتب العلمیه، 1415.
    13. ــــــــــــــ ، تهذیب التهذیب، بیروت، دار‌الفکر، 1404.
    14. ــــــــــــــ ، لسان المیزان، ط. الثانیه، بیروت، مؤسسة الأعلمی، 1390.
    15. ابن ‌حیّان (ابوالشیخ انصاری)، عبدالله‌ بن محمّد، طبقات المحدّثین باصبهان، تحقیق عبدالغفور عبدالحق حسین البلوشی، ط. الثانیه، بیروت، مؤسسة الرساله، 1412.
    16. ابن ‌خلدون، عبدالرحمان‌ بن محمّد، تاریخ (دیوان المبتدأ و الخبر فی تاریخ العرب و البرر و من عاصرهم)، تحقیق خلیل شحاده، ط. الثانیه، بیروت، دار‌الفکر، 1408.
    17. ابن ‌سعد، محمّد، الطبقات الکبری، تحقیق محمّد عبدالقادر عطا، بیروت، دار‌الکتب العلمیه، 1410.
    18. ابن ‌شاذان، محمّد بن احمد قمی، مأة منقبه، تحقیق مدرسة الامام المهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، قم، مدرسة الامام المهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، 1407.
    19. ابن ‌شهرآشوب، محمّد بن علی، مناقب آل ابی‌طالب، تحقیق لجنة من اساتذة النجف، نجف، الحیدریه، 1376.
    20. ابن ‌عَدی، ابواحمد بن عبدالله، الکامل فی ضعفاء الرجال، تحقیق سهیل زکار، بیروت، دار‌الفکر، 1409.
    21. ابن ‌عساکر، علی‌ بن الحسن، تاریخ مدینة دمشق، تحقیق علی شیری، بیروت، دار‌الفکر، 1415.
    22. ابن ‌عُقده کوفی، احمد بن محمّد، الولایة (الموالاة)، گردآوری و تحقیق عبدالرزاق حرزالدین، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
    23. ابن ‌غضائری، احمد بن حسین، رجال، تحقیق سید محمّدرضا جلالی، قم، دار‌الحدیث، 1422.
    24. ابن ‌قتیبه، عبدالله‌ بن مسلم، الامامة و السیاسه، تحقیق علی شیری، قم، منشورات رضی، 1413.
    25. ابن ‌قولویه، محمّد بن جعفر،کاملالزیارات، تحقیق جواد قیّومی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، 1417.
    26. ابن ‏کثیر، ابوالفداء اسماعیل، البدایة و النهایه، تحقیق علی شیری، بیروت، داراحیاء التراث العربی، 1408.
    27. ابن ‌ماجه، محمّد بن یزید، سنن، تحقیق محمّدفواد عبدالباقی، بیروت، دار‌الفکر، بی‌تا.
    28. ابن ‌ندیم، محمّد بن اسحاق، الفهرست، تحقیق رضا تجدّد، بی‏جا، بی‏نا، بی‌تا.
    29. ابن همّام، عبدالرزاق صنعانی، المصنَّف، تحقیق حبیب‌الرحمان الاعظمی، بی‌جا، المجلس العلمی، بی‌تا.
    30. ابوالفرج اصفهانی، علی‌ بن الحسین، مقاتل الطالبیین، مقدّمه کاظم مظفّر، نجف، المکتبة الحیدریه، 1385؛ افست قم، مؤسسة دار‌الکتاب، بی‌تا.
    31. ابوطالب، یحیی‌ بن الحسین، تیسیر المطالب فی امالی آل ابی‌طالب، تحقیق ابن ‏عبدالسلام، بیروت، مؤسسة الاعلمی، 1395.
    32. ابوغالب زُراری، رسالة فی آل اَعین، تحقیق موسوی موحّد ابطحی، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
    33. احمد بن حنبل، العلل و معرفة الرجال، تحقیق وصی‌الله‌ بن محمود عبّاس، ریاض، دار‌الخانی، 1408.
    34. امین، احمد، ضحی الاسلام، ط. العاشره، بیروت، دار‌الکتاب العربی، بی‌تا.
    35. امین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، بیروت، دار‌التعارف، بی‌تا.
    36. آیینه‏وند، صادق، علم تاریخ در گستره تمدن اسلامی، چ دوم، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی، 1387.
    37. بحرالعلوم، محمّدمهدی، الفوائد الرجالیه، تحقیق محمّد و حسین بحرالعلوم، تهران، مکتبة الصادق†، 1363.
    38. برقی، احمد بن محمّد بن خالد، المحاسن، تحقیق سیدجلال‌الدین حسینی ارموی، تهران، دار‌الکتب الاسلامیه، بی‌تا.
    39. بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر، الفَرق بین الفِرَق، تحقیق محمّد محیی‌الدین عبدالحمید، بیروت، دار‌المعرفه، بی‌تا.
    40. بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، تحقیق سهیل زکّار، بیروت، دار‌الفکر، 1417.
    41. بیهقی، احمد‌ بن الحسین، سنن، بیروت، دار‌الفکر، 1404.
    42. تِرمِذی، محمّد بن عیسی، الشمائل المحمّدیه، تحقیق اسامة الرحال، بیروت، دار‌الفیحاء، 1421.
    43. ترمسی عامل، امین، ثلاثیات الکلینی و قرب الاسناد، مقدّمه احمد مددی، قم، دارالحدیث، 1417.
    44. تستری، محمّدتقی، قاموس الرجال، ط. الثانیه، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، 1410.
    45. جعفریان، رسول، منابع تاریخ اسلام، قم، انصاریان، 1376.
    46. حائری، سید کاظم، القضاء فی الفقه الاسلامی، قم، مجمع الفکر الاسلامی، 1415.
    47. حاکم نیشابوری، محمّد بن عبدالله، معرفة علوم الحدیث، لجنة احیاء التراث العربی، تصحیح و تعلیق سیدمعظم حسین، ط. الرابعه، بیروت، دار‌الآفاق الحدیث، 1400.
    48. حسینی استرآبادی، شرف‌الدین علی، تأویل الآیات الطاهرة فی فضائل العترة الطاهره، تحقیق مدرسة الامام المهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، قم، مدرسة الامام المهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، 1407.
    49. حسینیان مقدّم، حسین، «ابوذر غفاری»، دانشنامة سیرة‌ نبوی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1389.
    50. ــــــــــــــ ، «ابوصُفره عَتْکی اَزْدی»، دانشنامه سیرة‌ نبوی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1389.
    51. ــــــــــــــ ، مناسبات مهاجرین و انصار، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1388.
    52. حلّی، حسن‌ بن یوسف، خلاصة الاقوال، تحقیق محمّدصادق بحرالعلوم، قم، منشورات الرضی، 1402.
    53. حِمْیری، عبدالله‌ بن جعفر، قُرْب الاِسناد، تحقیق مؤسسة آل‌البیت‰، قم، مؤسسة آل‌البیت‰،  1413.
    54. خطیب بغدادی، احمد بن علی، الجامع لاخلاق الراوی و آداب السامع، تحقیق محمود الطحّان، ریاض، مکتبة المعارف، 1403.
    55. ــــــــــــــ ، تاریخ بغداد، تحقیق مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت، دار‌الکتب العلمیه، 1417.
    56. خوئی، ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، تحقیق لجنة التحقیق، ط. الخامسه، بی‌جا، بی‌نا، 1413.
    57. ذهبی، محمّد بن احمد، سیر اَعلام النبلاء، تحقیق شعیب الارنؤوط و حسین الاسد، ط. التاسعه، بیروت، مؤسسة الرساله، 1413.
    58. ــــــــــــــ ، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، تحقیق علی محمّد البجاوی، بیروت، دار‌المعرفه، 1382.
    59. راوندی، سعید بن هبةالله، الخرائج و الجرائح، تحقیق مؤسسة الامام المهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، قم، مؤسسة الامام المهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، 1409.
    60. زِرکلی، خیرالدین، الاعلام، ط. الخامسه، بیروت، دار‌العلم للملایین، 1992.
    61. سرخسی، محمّد بن ابی‏سهل، شرح السیر الکبیر، تحقیق صلاح‌الدین المنجد، مصر، مطبعة مصر، 1960.
    62. سزگین، فؤاد، تاریخ التراث العربی، ترجمة فهمی حجازی، ط. الثانیه، قم، کتاب‌خانه آیةالله العظمی مرعشی نجفی، 1412.
    63. شهرستانی، محمّد بن عبدالکریم، الملل و النحل، تخریج محمّد فتح‌الله بدران، قاهره، مکتبة الانجلو المصریه، بی‌تا.
    64. صالحی شامی، محمّد بن یوسف، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، تحقیق عادل احمد عبدالموجود و علی محمّد معوض، بیروت، دار‌الکتب العلمیه، 1414.
    65. صدر، سیدحسن، نهایة الدرایه، تحقیق ماجد الغرباوی، قم، مشعر، بی‌تا.
    66. صدوق، محمّد بن علی، عیون اخبار الرضا†، تحقیق حسین اعلمی، بیروت، مؤسسة الاعلمی، 1404 ـ الف.
    67. ــــــــــــــ ، من لایحضره الفقیه، تحقیق علی‌اکبر غفّاری، ط. الثانیه، قم، جماعة المدرسین، 1404 ـ ب.
    68. ــــــــــــــ ، الامالی، تحقیق مؤسسة البعثة، قم، 1417.
    69. ــــــــــــــ ، الخصال، تحقیق علی‌اکبر غفّاری، قم، جماعة المدرسین، 1403.
    70. ــــــــــــــ ، علل الشرائع، تحقیق محمّدصادق بحرالعلوم، نجف، الحیدریه، 1385.
    71. ــــــــــــــ ، کمال الدین، تصحیح علی‌اکبر غفّاری، قم، جماعة المدرسین، 1405.
    72. صفار، محمّد بن حسن، بصائر الدرجات، تحقیق میرزامحسن کوچه‌باغی، تهران، مؤسسة الاعلمی، 1404.
    73. طبرسی، فضل‌ بن علی، اِعلام الوری باَعلام الهدی، تحقیق مؤسسة آل‌البیت‰، قم، مؤسسة آل‌البیت‰، 1417.
    74. طبری، محمّد بن جریر، بی‌تا، المنتخب من کتاب ذیل المُذیّل، بیروت، موسسة الاعلمی، بی‌تا.
    75. ــــــــــــــ ، تاریخ الامم و الملوک، تحقیق محمّد ابوالفضل ابراهیم، ط. الثانیه، بیروت، دار‌التراث، 1387.
    76. طبری، محمّد بن علی، بشارة المصطفیˆ لشیعة المرتضی†، تحقیق قیّومی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، 1420.
    77. طهرانی، آقابزرگ، الذریعة الی تصانیف الشیعه، ط. الثالثه، بیروت، دار‌الأضواء، 1403.
    78. طوسی، محمّد بن حسن، الفهرست، تحقیق جواد القیّومی، قم، الفقاهه، 1417.
    79. ــــــــــــــ ، اختیار معرفة الرجال، تحقیق سیدمهدی رجائی، قم، مؤسسة آل‌البیت‰، 1404.
    80. ــــــــــــــ ، الاستبصار، تحقیق حسن موسوی خرسان، ط. الرابعه، تهران، دار‌الکتب الاسلامیه، 1363.
    81. ــــــــــــــ ، الامالی، تحقیق مؤسسة البعثة، قم، دار‌الثقافه، 1414.
    82. ــــــــــــــ ، الغیبه، تحقیق عبادالله تهرانی و علی احمد ناصح، قم، مؤسسة المعارف الاسلامیه، 1411.
    83. ــــــــــــــ ، تحقیق جواد القیومی الاصفهانی، قم، جماعة المدرسین، 1415.
    84. ــــــــــــــ ، تهذیب الاحکام، تحقیق موسوی خرسان، ط. الثالثه، تهران، دار‌الکتب الاسلامیه، 1364.
    85. عسکری، مرتضی، عبدالله‏ بن سباء، قم، التوحید، 1413.
    86. عقیلی، محمّد بن عَمْرو، الضعفاء الکبیر، تحقیق عبدالمعطی امین قلعجی، ط. الثانیه، بیروت، دار‌الکتب العلمیه، 1418.
    87. عیّاشی، محمّد بن مسعود، تفسیر، تحقیق رسولی محلّاتی، مقدّمه محقق، تهران، المکتبة العلمیة الاسلامیه، 1380.
    88. فیروزآبادی، محمّد بن یعقوب، القاموس المحیط، بیروت، دار‌العلم للجمیع، بی‌تا.
    89. قمی، علی‌ بن ابراهیم، تفسیر، تصحیح سید طبیب موسوی جزائری، بیروت، دار‌السرور، 1411.
    90. کُلبِرگ، اتان، کتاب‌خانة ابن طاووس، ترجمة سید علی قرائی و رسول جعفریان، قم، کتاب‌خانة آیةالله العظمی مرعشی نجفی، 1371.
    91. کلینی، محمّد بن یعقوب، الکافی، تحقیق علی‌اکبر غفّاری، ط. الخامسه، تهران، دار‌الکتب الاسلامیه، 1363.
    92. کوفی، محمّد بن سلیمان، مناقب الامام امیرالمؤمنین†، تحقیق محمّدباقر المحمودی، قم، مجمع احیاء الثقافة الاسلامیه، 1412.
    93. مؤلّف مجهول، اخبار الدولة العباسیه، تحقیق عبدالعزیز الدوری و عبدالجبار المطلبی، بیروت، دارالطلیعه، 1971.
    94. مدرّسی طباطبائی، سید حسین، میراث مکتوب شیعه، ترجمة سید علی قرائی و رسول جعفریان، قم، کتاب‌خانة تخصصی تاریخ اسلام و ایران، 1383.
    95. مِزّی، ابوالحجّاج یوسف، تهذیب الکمال فی أسماء الرجال، تحقیق بشار عوّاد، بیروت، مؤسسة الرساله، 1413.
    96. مفید، محمّد بن محمّد، الارشاد، تحقیق مؤسسة آل‌البیت‰، ط. الثانیه، بیروت، دار المفید للطباعة و النشر و التوزیع، 1414.
    97. ــــــــــــــ ، الامالی، تحقیق غفّاری و استادولی، ط. الثانیه، قم، المؤتمر العالمی لألفیة الشیخ المفید، 1413.
    98. مَقریزی، احمد بن علی، اِمتاع الاَسماع، تحقیق محمّد عبدالحمید النمیسی، بیروت، دار‌الکتب العلمیه، 1420.
    99. مِنقَری، نصر بن مُزاحم، وقعة صفین، تحقیق عبدالسلام محمّد هارون، ط. الثاینه، قم، کتاب‌خانة آیةالله العظمی مرعشی نجفی، 1403.
    100. نجاشی، احمد بن علی، رجال، تحقیق سید موسی شبیری زنجانی، ط. الخامسه، قم، جماعة المدرسین، 1416.
    101. نعمانی، محمّد بن ابراهیم، الغیبه، تحقیق فارس حسون کریم، قم، انوار الهدی، 1422.
    102. وحید بهبهانی، تعلیقة علی منهج المقال، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
    103. یاقوت حموی، ابوعبدالله‌ بن عبدالله، معجم الادباء، بیروت، دار‌الغرب الاسلامی، 1414.
    104. یعقوبی، احمد بن واضح، تاریخ، بیروت، دار‌صادر، بی‌تا.
Shi'ite Studies
Volume 11, Issue 42
Winter 2013
Pages 7-42