Shi'ite Studies

Shi'ite Studies

Sayyid Heydar Amoli: Explaining and Proving the Shi’i Wilaya in Islamic Mysticism

Document Type : Original Article

Author
Assistant Professor Razavi University of Islamic Sciences
Abstract
The theoretical mysticism is one of the newly emerged sciences in the sphere of the Islamic civilization. Among the pillars of the cosmology and anthropology systems in theoretical mysticism are the ideas of Wilaya (literally: guardianship) and Perfect Man. These ideas passed through the well-known Shi’a mystics’ thought, and encountered a deeper and more precise reading of esoteric Wilaya, the perfect man and its instances. Sayyid Heydar Amoli noted the mystics’ errors in theory and instances in this sphere in a brave and rational manner, and resorted to the Shi’a doctrines to create a new explanation in this regard. The main question in this study is as follows: “Can we consider what Sayyid Heydar has expressed in facing with the common mystical trend as arguments in line with the discussions of theoretical mysticism?” In the present article, we used a descriptive-analytical method to study his performance in inferring, explaining, and defending this Shi’i doctrine to show how he connected the mystical teachings to its true origin in issues pertaining to Wilaya, and assisted an evolution and perfection of mysticism in that sphere, removed the related gap in mystical thought, and presented proper arguments in theoretical mysticism.
Keywords

  1. آزاد، علی‌رضا، رد سید‌حیدر آملی بر آراء ابن‌عربی در باب ختم ولایت‌، نخستین کنگره ملی سید‌حیدر آملی، 1381.

  2. آملى، سید‌حیدر، المقدمات من کتاب نص النصوص، تهران: توس، 1367.

  3. ــــــــــــــــــــــــــــ ، تفسیر المحیط الأعظم و البحر الخضم، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامى، 1422.

  4. ابن‌عربى، محیى‌الدین، الفتوحاتالمکیة، بیروت: داراحیاء التراث، 1994.

  5. ــــــــــــــــــــــــــــ ، بیروت: دارصادر‌، بی‌تا. 

  6. ــــــــــــــــــــــــــــ ، فصوص الحکم، قم: دار احیاء الکتب العربیه، 1946.

  7. ــــــــــــــــــــــــــــ ، ‏مجموعه رسائل (3جلدی)، بیروت‏: دارالمحجة البیضاء، 1421.

  8. ابن‌منظور، محمد بن ‌مکرم، لسانالعرب، چاپ سوم، بیروت: دارصادر، 1414.

  9. اکبریان، سیدمحمد، عرفان شیعی در اندیشه سید‌حیدر آملی، تهران: مبعث، 1381.

  10. امینى‏، محمدحسین، الغدیر، قم: مرکز الغدیر، 1416.

  11. ‏جندى، مؤید‌الدین، شرح فصوص الحکم، تصحیح جلال‌الدین آشتیانی، قم: بوستان کتاب، 1423.

  12. حسینی شاهرودی، مرتضی، «بررسی تطبیقی ختم ولایت از دیدگاه ابن‌عربی و سید‌حیدر آملی»، مجله مطالعات اسلامی، ص7-42، 1382.

  13. حسینی، شریف، «مخلوق اول در روایات و دو مواجهه متفاوت»، آموزه‌های فلسفه اسلامی، تابستان‌، ص77-103، 1395.

  14. حمیه، خنجرعلی‌، پژوهشی در باب زندگی و اندیشه سید‌حیدر آملی، ترجمه سیدناصر طباطبایی، تهران: مولی، 1392.

  15. خادمی، خیر النساء، ولایت انسان کامل از منظر عرفانی سیدحیدر آملی و امام خمینی، تهران: مؤسسه نشر آثار امام خمینی، 1389.

  16. خمینى، روح‌الله، مصباح الهدایة إلى الخلافة و الولایة، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، 1376.

  17. ــــــــــــــــــــــــــــ ، تقریرات فلسفه، ‏ تقریر سیدعبدالغنى اردبیلى، ‏ تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، 1385.

  18. دهدار شیرازی، محمد بن ‌محمود، شرح خطبه البیان، صائب، تهران: 1379.

  19. رازی، فخرالدین، المطالب العالیه، بیروت: دارالکتاب العربی، 1407.

  20. راغب اصفهانى، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، دمشق: دارالعلم الدار الشامیه، 1412.

  21. صدرالمتألهین شیرازی، محمد بن ابراهیم، تفسیر القرآن الکریم، تحقیق محمد خواجوى، قم: بیدار، 1366.

  22. ــــــــــــــــــــــــــــ ، سه رسائل فلسفى‏، مقدمه سیدجلال‌الدین آشتیانى، قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1387.

  23. صدوق، علی بن محمد، التوحید، قم: جامعه مدرسین، 1398.

  24. ــــــــــــــــــــــــــــ ، امالی، بیروت: اعلمى، 1400.

  25. طباطبایى، سیدمحمدحسین، المیزان فى تفسیر القرآن، قم: جامعه مدرسین، 1387.

  26. ــــــــــــــــــــــــــــ ، مجموعه رسائل، تحقیق سیدهادى خسروشاهى‏، قم: بوستان کتاب، 1398. 

  27. طریحی، فخرالدین محمد‌، مجمع البحرین، تحقیق احمد اشکوری، مکتبه المرتضویه، تهران: 1375.

  28. عناقه، عبدالرحیم، «ختم ولایت از دیدگاه ابن‌عربی و سید‌حیدر آملی»، پژوهش‌نامه زبان و ادبیات فارسی، شماره چهارم‌، ص87-110، 1388.

  29. قیصرى، محمدداوود، شرح فصوص الحکم، تحقیق سیدجلال‌الدین آشتیانى، تهران: علمى و فرهنگى، 1375.

  30. ــــــــــــــــــــــــــــ ‌، رسائل قیصری، تحقیق جلال‌الدین آشتیانی، تهران: مؤسسه حکمت و فلسفه، 1381.

  31. کلینی، محمد بن یعقوب، اصولکافی، تهران: اسلامیه، 1362.

  32. کربلایى، جواد، ‏الأنوار الساطعة فى شرح الزیارة الجامعة، تحقیق محسن اسدى، قم: دارالحدیث. بی‌تا.

      34.مجلسى، محمدباقر، بحارالانوار‌، تهران: اسلامیه. بی‌تا.