موسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722207920220923The Desirable Art from the Viewpoint Of the Islamic Thoughtهنر مطلوب از منظر اندیشه اسلامی73870724110.22034/shistu.2023.1987701.2327FAناصرمقدم پوردانشجوی دکترای تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی ، پردیس هنرهای زیبا ، دانشگاه تهرانحسنبلخاری قهیگروه مطالعات عالی هنر، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهرانJournal Article20230121The desirable art from the viewpoint of the Islamic thought is – indeed – the definition of ‘art’ from the viewpoint of Islam and specifying its features and goals; and this requires proposing the general concepts related to the Islamic thought for specifying the nature of art in the form of thought. Accordingly, the doctrinal principles of Islam, with the pivotal role of monotheism, along with the Islamic teachings (including doctrines, moralities and laws) specify the general framework of this art. The worldview based on the worldly and otherworldly life, or the intelligible and corporeal worlds, specify the intellectual atmosphere of the artistic works. Goals such as specifying the features of Islamic desirable art with an emphasis on the opinions of the Shiite thinkers as well as considering three aspects of artistic work (i.e. the artistic work, the addressee, and the artist) are pursued here. The present study was conducted in a descriptive-analytical form to explain the features of the desirable art under the qualitative titles. The findings of the study consider the desirable art as a responsible, finalist, idealist, universal, far-reaching, effective and useful one, emphasizing the deep relationship between religion and art. Paying attention to the virtual art as a growing approach and accessing the art as a public and common experience are also important achievements of this study.هنر مطلوب از منظر اندیشه اسلامی، در واقع تعریف هنر از دیدگاه دین اسلام و تعیین خصوصیات و اهداف آن است و این امر، نیازمند طرح مفاهیم کلی مربوط به اندیشه اسلامی برای تعیین ماهیت هنر در قالب این اندیشه است. بر این مبنا، اصول اعتقادی اسلام با محوریت توحید در کنار تعالیم اسلامی شامل اعتقادات، اخلاقیات و احکام، چارچوب کلی این هنر را تعیین میکند. جهانبینی مبتنی بر حیات دنیوی و اخروی یا عوالم معقول و محسوس، فضای فکری و کار هنری را مشخص میکند. اهدافی مانند تعیین خصوصیات هنر مطلوب اسلامی با تأکید بر نظرات اندیشمندان شیعه و با در نظر گرفتن سه وجه کار هنری یعنی اثر هنری، مخاطب و هنرمند دنبال میشود و روش تحقیق در این متن به صورت توصیفی-تحلیلی، خصوصیات مطلوب هنر را تحت عناوین کیفی تبیین میکند. یافتههای تحقیق، هنر مطلوب را هنری مسئول، غایتگرا، آرمانگرا، جهانی، فراگیر، مؤثر و مفید میداند و بر رابطه عمیق دین و هنر تاکید دارد. توجه به هنر مجازی به عنوان رویکردی روبهرشد، موضوع دسترسی به هنر به عنوان یک تجربه عمومی و مشترک، نیز از دستاوردهای مهم این تحقیق است.https://www.shiitestudies.com/article_707241_2add5d6f102e73f8c09500f3fba37fe4.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722207920220923The use of the Jurists’ Conventional Status In Jurisprudenceکاربرد شأن عرفی فقها در فقه396270723610.22034/shistu.2023.556403.2263FAمهدیمنتظر قائمعضو هیأت علمی دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداریJournal Article20220623The jurists have various statuses and can perform various functions, among which legal reasoning is the main one. For their status of legal reasoning – which is nothing except understanding religious laws and proofs – they also have a good command of Arabic literature, principles of jurisprudence, jurisprudence, dirāya, and rijāl sciences. However, in the path of inferring laws, they need others’ information and have to refer to ‘public convention’ or ‘experts’ or solve the problems with their ‘conventional status’. In answering the question of ‘how much do the jurists use their own conventional status in legal reasoning?’, we may conclude, through a descriptive-analysis method, that the jurists have to recognize the rational conventions and foundations for knowing the apparent meanings of the Legislator’s addresses and being informed of the Legislator’s contemporary convention; and they must insert those opinion and procedure in legal reasoning. They use their conventional status in all those cases, not their jurisprudential expertise. If groups of particular and general convention are formed, showing the conventional opinions and foundations, it will be possible for the jurists to refer to them in all conventional affairs effective in understanding the Legislator’s purpose, not giving opinions instead of the convention.فقها شئون و جنبههای مختلفی دارند و کارهای متفاوتی می توانند انجام دهند، که اصلی ترین آن ها فقاهت است. اینان برای شأن فقاهت خود، که چیزی جز فهم احکام شرعی از ادله نیست، بر ادبیات عربی، اصول فقه، فقه، درایه و رجال احاطه پیدا می کنند؛ اما در مسیر استنباط احکام به آگاهی های دیگری نیاز پیدا می کنند و ناچار می شوند به عرف عام یا خبره مراجعه کنند یا با شأن عرفی خود مسئله را حل کنند. در پاسخ به این سؤال که «فقها در فقاهت چقدر از شأن عرفی خود استفاده می کنند؟» با روش توصیفی - تحلیلی می توان به این نتیجه رسید که «فقها برای شناخت معانی ظاهری خطاب های شارع و آگاهی از عرف مقارن شارع و عرف معاصر ناچارند عرف و بناهای عقلایی را بشناسند و نظر و رویّه آن را در فقاهت منعکس کنند. اینان در همه این موارد از شأن عرفیِ خود استفاده می کنند، نه از تخصص فقهی شان.» اگر گروه هایی از عرف خاص و عام تشکیل شود که بیانگر آراء و بناهای عرفی باشد ممکن است فقها در همه امور عرفیِ مؤثر در فهم مراد شارع به آنان رجوع کنند و خود به جای عرف نظر ندهند.https://www.shiitestudies.com/article_707236_7c94009a01760fa4989cbbc747e4c623.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722207920220923The Historical and Mystical Character of Oways Qarani In the Persian Textsشخصیت تاریخی و عرفانی اویس قرنی در متون فارسی639670723910.22034/shistu.2023.1971929.2295FAمحمودمهرآورانعضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات ، دانشگاه قم، قم، ایران.نیره ساداتموسویدانشجوی دکتری رشته زبان و ادبیات فارسی، گرایش عرفانی، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه قم، قم، ایران.Journal Article20221103One of the important Shiite characters in the early Islamic period was Oways Qarani whose character and characteristics have been discussed in many of the historical, Sufi, mystical, literary and moral texts of the Persian language. The present writing aims at explaining the reflection of Oways’s character in various Persian texts and the attitude of the writers and poets towards him. This study uses a descriptive-analytical method and has a look at Oways’s life and character to answer the following questions: “Why has Oways Qarani’s name been mentioned more?” “Which of his characteristics has been focus of attention?” and “In which type of the Persian texts has his name been mentioned more?” The findings of the research show that considering some of the traditions attributed to the Prophet regarding Qways Qarani’s status as well as his asceticism and his worships, the moral, mystical and literary texts have paid much attention to his character and, with their description, have introduced him as a role-model in the eyes of the believers and somehow as owning miraculous powers and as a myth of asceticism and piety. Among the literary texts, the Sufi and educational ones – in proportion to their subject matter – have dealt with his character more. In their eulogies and odes, the poets have also referred to Oways Qarani’s asceticism, assimilating sometimes the eulogized person to him.یکی از شخصیتهای مهم شیعی صدر اسلام، اویس قرنی است که در بسیاری از متون تاریخی، صوفیانه، عارفانه، ادبی و اخلاقی زبان فارسی به شخصیت و ویژگیهای او پرداخته شده است. هدف این نوشتار تبیین چگونگی بازتاب این شخصیت شیعی در متون گوناگون فارسی و نگرش نویسندگان و شاعران به اوست. این نوشتار به روش توصیفی تحلیلی و با نگاهی به زندگی و شخصیت اویس به دنبال پاسخ به این پرسشهاست که چرا به اویس قرنی بیشتر پرداخته شده و کدام ویژگی یا ویژگیهای شخصیت او مورد توجه بوده و بیشتر در چه نوع از متون زبان فارسی نام اویس مطرح شده است. نتیجه تحقیق نشان میدهد که با توجه به برخی از روایات در شأن اویس از زبان پیامبر اسلام و نیز زهد و عبادت اویس، متون اخلاقی، عرفانی و ادبی بسیار به شخصیت او توجه کرده و با توصیف خود او را الگویی در چشم مؤمنان و تا حدی صاحب کرامت و اسطورهای از زهد و پارسایی معرفی کردهاند. در میان متون ادبی، متون صوفیانه و تعلیمی به اقتضای موضوع خود بیشتر به شخصیت اویس پرداختهاند. در قصائد مدحی نیز شاعران، با اشاره به زهد اویس گاهی ممدوح را به او تشبیه کردهاند.https://www.shiitestudies.com/article_707239_c37d1ad5c2f990b8441ccf87fd8321ff.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722207920220923Investigating Madā‘inī’s Role in Compiling the Historical Accounts of the Shi‘i Imamsبررسی نقش مدائنی در تدوین گزارشهای تاریخی امامان شیعه«ع»9712070723710.22034/shistu.2023.559922.2277FAحسینمرادی نسباستاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه0000-0003-1662-0688Journal Article20220811Madā‘inī, one of the historians of the 3rd century AH, was a prolific writer in social, cultural and especially historical fields. His scientific command of the events in the Islamic history caused him to have the most number of writings compared to his contemporaries. Just the titles of those books have been mentioned in lists of sources. Among the subjects compiled by Madā‘inī are his historical writings about the Shiite Imams, some of which complete the works of the previous historians and some others are among his own innovations. This study is based on the historical data in older sources and analyzes and describes monographs compiled by Madā‘inī regarding the biography of the Shiite Imam. This study is seeking to answer the question on the role of Madā‘inī’s written heritage regarding the lives of the Shiite Imams and its effect on the next writings in that regard. Without paying attention to his own religious views, he has compiled extensive historical accounts with special issues regarding the Shiite Imams, especially Imam Ali and some other of the Shiite Imams, which shows his broad views about those great personages. مدائنی از مورخان قرن سوم هجری دارای تألیفات بیشماری در موضوعات مختلف اجتماعی، فرهنگی و به خصوص تاریخی است، احاطه علمی وی بر رخدادهای تاریخ اسلام و مانند آن سبب شد تا وی بیشترین تألیفات را نسبت به همعصران خود داشته باشد که فقط نام آنها در منابع فهرست آمده است. در این میان از جمله موضوعات تدوین یافتهی مدائنی، نگارشهای تاریخی او درباره امامان شیعه(ع) است که برخی از آنها تکمیل کننده موضوعات تدوین شده از سوی مؤرخان پیشین و برخی دیگر از ابتکارات وی است. این پژوهش براساس دادهها و یافتههای گزارشهای تاریخی در منابع کُهَن، به تحلیل و توصیف آثار تکنگاری تدوین شده توسط مدائنی درباره امامان شیعه(ع) پرداخته است. این مقاله در پی پاسخ به این پرسش است که نقش میراث مکتوب مدائنی درباره تاریخ زندگانی امامان شیعه چگونه بوده و چه تأثیری بر نگاشتههای بعدی داشته است؟ نتیجه آنکه وی بدون توجه به دیدگاه مذهبیاش، به تدوین گسترده گزارشهای تاریخی با موضوعات خاص درباره امامان شیعه(ع) بهخصوص درباره حضرت علی(ع) و برخی از امامان شیعه(ع) اقدام کرده است که نشانگر وسعتنظر او درباره آن بزرگواران استhttps://www.shiitestudies.com/article_707237_074877f4b10aa15b26ad7117bf963078.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722207920220923Hafiz’s Honesty Step in Following the Prophet’s Household (Rereading and analysis of the couplet
“O Hafiz! If you put step in the path of the Household / The endeavors of the Sheriff of Najaf will accompany you”)قدم صدق حافظ در پیروی از خاندان رسالت (بازخوانی و تحلیل بیت «حافظ اگر قدم زنی در ره خاندان به صدق/بدرقه رهت شود همت شحنه نجف)12115870723810.22034/shistu.2023.560335.2283FAرضاروحانیگروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایرانJournal Article20220902Hafiz’s art is not restricted to his couplets in <em>ghazal </em>(romantic songs) or formal and spiritual depictions. Rather, those beautiful images are accompanied, in high harmony, by sublime semantic or spiritual concepts. The present study uses a semantic approach, or even esoteric hermeneutics, to discuss Hafiz’s religious and esoteric path, and to scrutinize the last couplet of the <em>ghazal </em>number 296 in his collection of <em>ghazal</em>s (Ghani-Qazvini copy), to explore this issue and analyze and interpret its various dimensions. The finding of this study is that, in the couplet “O Hafiz! If you step in the path of the [Prophet’s] dynasty/ the endeavors of the sheriff of Najaf will accompany you”, Hafiz both refers – briefly and emphatically – to his personal and Shiite wayfaring, and restates the conditions for such a wayfaring, referring to its immediate and future results and benefits. Here, we investigate and analyze the importance of honesty and honest steps taken in the path of the Prophet’s Household, which are emphasized in the Quranic verses and traditions as well as the teachings of the mystics, and are associated with the concept of Shiism as well as the supportive, protective and guiding roles of Imam Ali in Hafiz’s honest wayfaring.هنر حافظ فقط به صورت کلام و قالب غزل و نگارگریهای صوری و معنوی او منحصر نمیشود، بلکه این صورت زیبا در کمال هماهنگی و همراهی با معانی و مفاهیمِ بلندِ معنایی یا معنوی اوست. تحقیق حاضر با روش و رویکرد معنایی و احیاناً هرمنوتیکی بهاجمال مذهب شرعی و طریقتی حافظ را بحث کرده و با تأمل در بیت آخر غزل شماره 296 (نسخة غنی-قزوینی)، این موضوع را واکاوی، و ابعاد مختلف آن را تحلیل و تفسیر کرده است. دستاورد پژوهش آن است که حافظ به اشاره و اجمال، اما به تأکید، در بیت : «حافظ اگر قدم زنی در ره خاندان به صدق/ بدرقه رهت شود همت شحنه نجف» هم به سلوک شخصی و اهل بیتی خود اشاره داشته، و هم شرایط این نوع سلوک را باز گفته، و هم به فواید و نتایج آنی و آتی آن اشاره کرده است. اهمیت صدق و قدم صادقانه در راه خاندان که در آیات و روایات و تعالیم عارفان بدان تأکیدات فراوان شده و مفهوم تشیع را تداعی میکند، و نقشهای حمایتی، حفاظتی و هدایتی علی علیهالسلام در سلوک صادقانة حافظ، در این پژوهش، مورد تأکید و تحلیل قرار گرفته است.https://www.shiitestudies.com/article_707238_31447e7b2edb5e4845099095de644602.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722207920220923Explaining the presence of Shia identity elements in the illustration of the Shia ship image from Tahmasabi's Shahnamehتبیین حضور بنمایههای هویتی تشیع در تصویرسازی نگارۀ کشتی شیعه از شاهنامه طهماسبی15920070724010.22034/shistu.2023.1972748.2300FAمهدیلونیدانشجوی دکتری تاریخِ تحلیلی و تطبیقی هنراسلامی دانشکده هنر شاهد، دانشگاه شاهد، تهران،ایران.پرویز,اقبالیاستادیار دانشکده هنر دانشگاه شاهد تهرانفریدهداودی مقدمدانشیار دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شاهد تهران0000-0002-4099-6258Journal Article20221117Among the events that occurred in the Iranian society simultaneous with the formation of the Safawid government was the emergence of the idea of the “Shiite governance”. At that time, Shiism was the most important theme in formation of the Iranian identity whose pictorial manifestation can be seen in the artistic depiction of the illustrations of that era. This study aims at analysis of how the transformations and evolutions in the themes of the Shiite identity and turning some of them into the symbols and motifs in pictorial account of Mirza Ali’s work entitled ‘Saving Ship’. The research method was based on the descriptive-analytical nature and the method of gathering library data. This study is seeking to find an answer to the following question: “How is the course of evolution in the Shiite themes and their turning into symbols and motifs in the depiction of the ‘Shi‘a ship’ and what is its relationship with the epic elements in the literary text of <em>Shahnama</em>”? The results of this study suggest that in the aforementioned era, the Shiism was considered as the most important theme forming and consolidating the Iranians’ collective identity, and this factor was manifested in the literature and art, especially in depiction of the pictorial books in that era in the form of motifs and symbols, leading to legitimating the Safawid government. This legitimation through old paradigmatic references and establishing links between the elements of epic and religious texts in evident and hidden artistic forms led to proving and consolidating the doctrines and messages of the motif, its special social purposes and religious discourse.از اتفاقاتی که همزمان با تشکیل حکومت صفوی در جامعه ایران رخ داد، پیدایش مفهوم حاکمیت شیعی بود. در این دوران، مذهب تشیع مهمترین بنمایه در شکلدهی به هویت ایرانی قلمداد شد؛ که نمود تصویری آن را در هنر و تصویرسازی نگارهای آنزمان میتوان مشاهده کرد. هدف این پژوهش، تحلیل چگونگی تطور بنمایههای هویتی و تبدیل برخی از آنها به نماد و نقشمایه در روایت تصویری "کشتی نجات" اثر میرزاعلی است. روش تحقیق بر مبنای ماهیت، توصیفی– تحلیلی است و شیوۀ گردآوری اطلاعات، کتابخانهای است. این پژوهش به دنبال یافتن پاسخ این پرسش است که: سیر تطور بنمایهها و تبدیل آنها به نماد و نقشمایه در نگارۀ کشتی شیعه چگونه است؟ و در ادامه، پیوند آن با عناصر حماسی متن ادبی شاهنامه چیست؟ <br /><br />نتایج حاصل از پژوهش گویای آن است که: در دورۀ مذکور مذهب تشیع، مهمترین بنمایۀ شکلدهنده و انسجامبخش هویتِ جمعی ایرانیان قلمداد میشود و این عامل در ادبیات و هنر و بالاخص در تصویرسازی و کتابآرایی نسخ مصور آنزمان در قالب نقشمایهها و نمادها، ظهور و بروز کرده و منجر به مشروعیت بخشی به حکومت صفوی شده است. این مشروعیت از طریق ارجاع کهن الگویی و برقراری پیوند میان عناصر متن حماسی و دینی، حاصل شد.https://www.shiitestudies.com/article_707240_dd33342b31c83a5a0c3876c272cf8a53.pdf