موسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722197620211222The Role and the Function of Muhaqqeq Ardabili's Intellectual Circle in Emergence of Traditionalism in Shi'ism
(Investigating the Performance of the Followers of 'Reliable Chain Of Authority' and its Consequences)نقش عملکرد حلقه فکری محقق اردبیلی در پیدایش اخباری گری در تشیع (بررسی عملکرد پیروان مکتب وثوق سندی و پیامدهای آن)73425393810.22034/shistu.2022.541196.2142FAحامدمصطفوی فردگروه علوم قرآن و حدیث دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه ولیعصر (عج) رفسنجان، کرمان0000-0002-9881-2167حمیدایمانداربخش علوم قرآن و فقه دانشگاه شیرازJournal Article20211019When Allamah Helli selected the theory of 'authority of individual hadiths', he set the criteria of authority chain and the characteristics of the transmitter as the bases for evaluation of hadith. In this way, the legitimacy of a hadith was focused on the conditions of the transmitter. However, he did not reject the evidences for accepting a hadith (especially the practical fame). Indeed, he did not ignore the evidences for accepting a hadith, but this approach lost its effect and popularity among the scholars after him, especially in the jurisprudence of Muhaqqeq Ardabili and his disciples. Muhaqqeq Ardabili's intellectual circle had a critical approach to the theory of injibār and, on the other hand, by mentioning 'faith' as a condition in accepting the transmitter's tradition, they had restricted authority to ṣaḥīḥ (right) and ṣaḥīḥ aʿlāʾī (sublime right) hadiths. This rigidity in accepting traditions prepared the ground for reinforcing the rational aspects of the jurisprudence of Muhaqqeq Ardabili's intellectual circle and diffusing resort to the generalities and specificities of the verses on precepts and the definite tradition as well as extracting fatwas accordingly. In such an atmosphere, it is quite normal that, by putting aside a large body of traditions, some would not accept such as approach and rise against it. In this way, the Ḥilla school prepared the ground for its own decline and emergence of traditionalism.زمانی که علامه حلی نظریه «حجیت اخبار آحاد» را برگزید، مبنای ارزیابی حدیث را معیارهای سندی و اوصاف راوی قرار داد و بدینسان مشروعیت روایت بر شرایط راوی متمرکز شد؛ اما اینگونه نبود که وی قراین پذیرش روایت (به ویژه شهرت عملی) را کنار بگذارد. وی از قراین پذیرش روایت غفلت نکرد؛ اما پذیرش قراین در بین عالمان بعد از وی روز به روز کمرنگتر شد، به ویژه در فقاهت محقق اردبیلی و شاگردانش. حلقه فکری محقق اردبیلی نسبت به نظریه «انجبار» رویکردی انتقادی داشت و از سوی دیگر، با اشتراط ایمان در پذیرش روایت راوی، حجیت را در «صحیح» و بلکه «صحیح اعلایی» منحصر کردند. این سختگیری در پذیرش روایات، زمینه تقویت جنبههای عقلی فقاهت حلقه فکری محقق اردبیلی و گسترش تمسک بر عمومات و اطلاقات آیات الاحکام و سنت قطعی و استخراج فتوا بر اساس آنها را فراهم کرد. در چنین فضایی کاملاً طبیعی است که با کنارگذاشتن بخش اعظم روایات، برخی نتایج این رویکرد را برنتابند و در برابر این رویکرد قیام کنند و اینگونه مکتب «حله» خود زمینه زوال خود و ظهور مکتب «اخباریگری» را فراهم کرد.https://www.shiitestudies.com/article_253938_e38989cc1547ccfc4bf2902662f68c9c.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722197620211222A study of the policies of Imam Kazem (AS) in historical sources until the end of the fifth century AHبررسی سیاست های امام کاظم (ع) در منابع تاریخی تا پایان قرن پنجم هجری قمری355425393910.22034/shistu.2022.541516.2145FAحمیدهعراقیاندانشجوی دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران.اردشیراسدبیگیاستادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران (نویسنده مسؤول)شهربانودلبریاستادیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایرانJournal Article20211025Imam Kazem, the Shiite seventh imam, lived in one of the most difficult historical periods. The question of this study is as follows: "What are Imam Kazem's political actions in the historical sources up to the fifth century?" This study uses a descriptive-analytical-inferential method to, firstly, classify Imam Kazem's political actions, secondly to investigate those actions comparatively in six historical Shiite books and six historical Sunnite books to achieve the goal of investigating Imam Kazem's policies in the historical sources in the end of fifth century. The findings of the study show that in the historical sources, Imam Kazem's political actions are classified into six groups. These are the scientific-political actions, the political actions in order to reveal the way the caliphate was usurped, the political actions in confronting the murder of the Shiites and oppression to them, the political actions in confronting the deviated sects, the political actions in confronting Mansour Abbasi and Haroun al-Rashid, and the political actions in the time of imam's imprisonment. These actions are found in some of the Shiite and Sunnite historical sources. امام کاظم، هفتمین امام شیعیان، در یکی از سختترین ادوار تاریخی میزیستند. سؤال این تحقیق آن است که «اقدامات سیاسی امام کاظم در منابع تاریخی تا قرن پنجم چیست؟» این تحقیق با روش «توصیفی، تحلیلی، استنباطی» در تلاش است تا اولاً، اقدامات سیاسی این امام را دستهبندی نماید و ثانیاً، این اقدامات را بهصورت مطالعه تطبیقی در شش کتاب تاریخی شیعه و شش کتاب تاریخی اهل سنت بررسی کند تا به هدف بررسی سیاستهای امام کاظم در منابع تاریخی تا پایان قرن پنجم نایل گردد. نتیجه این تحقیق آن است که در منابع تاریخی، اقدامات سیاسی امام کاظم7 در قالب شش دسته قرار میگیرد: اقدامات سیاسی - علمی، اقدامات سیاسی در جهت آشکار کردن چگونگی غصب خلافت، اقدامات سیاسی در تقابل با قتل شیعیان و ظلم و جور، اقدامات سیاسی در مقابله با فرقههای گمراه، اقدامات سیاسی در تقابل با منصور عباسی و هارونالرشید، و اقدامات سیاسی در زمان زندانی شدن امام کاظم7». این اقدامات در برخی منابع تاریخی شیعه و اهل سنت، مشهود است.https://www.shiitestudies.com/article_253939_8ac509be25dbda4f312afd938dc1d38c.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722197620211222Diffusing the Shi‘i Rites on the Coins in the Zandiya Periodترویج شعائر شیعی بر روی سکههای دوره زندیه558625393710.22034/shistu.2022.538713.2127FAسیاوشامراییدانشجوی دکترای تاریخ ایران اسلامی/ گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایرانجهانبخشثواقباستاد تاریخ/ گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران0000-0002-0894-9777سهم الدینخزائیاستادیار تاریخ / گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایرانJournal Article20210911The numismatic studies show that the coin is one of the governmental tools for reflecting the attitude of the states and rulers regarding the political, religious and economic issues in the society and in the levels of environmental and international relations. Religious rites inscribed on coinages reflect some sort of ontological worldview and attitude as well as the religious thought of the rulers. In the coins of the Zandiya period (11-64-1209 AH), using the Shiite notions and themes were common. Thus, the question arises as follows: "What was the effect of the political-religious attitude of Zandiya rulers on their approach to inscribing the Shiite rites on the coins of that period?" This study aims at investigating reason and method of inscribing the Shiite rites on coins of Zandiya period in a descriptive-analytical manner. The findings of the study show that under Zandiya, instead of inscribing the worldly titles of the ruler on the coins, the Shiite rites on resorting to God's attributes and respecting the Shiite imams and resorting to them – especially Imam Mahdi – flourished. Besides, the Safawid traditions – including Mahdawiyyat and saviorship were revived. This Shiite tendency from Zandiya was done to legitimize the government by linking their government to Imam Mahdi as the universal savior, and their Safawid-centered policy can be defined with the same view. مطالعات سکهشناسی نشان میدهد که سکه یکی از ابزارهای حاکمیتی برای بازتاب نگرش دولتها و فرمانروایان در زمینههای سیاسی، مذهبی و اقتصادی در جامعه و در سطح پیرامونی و روابط بینالمللی بوده است. شعائر مذهبی نقر شده بر روی مسکوکات، نوع جهانبینی و نگرش هستیشناسانه و اندیشه مذهبی فرمانروایان را بازتاب میداده است. در مسکوکات دوره زندیه (1164-1209ق) بهکارگیری مفاهیم و مضامین شیعی بسیار متداول بوده است. بنابراین پرسش قابل طرح این است که نگرش سیاسی- مذهبی فرمانروایان زندیه چه تأثیری بر رویکرد آنان به نقر شعائر شیعی بر روی مسکوکات این دوره داشته است؟ در این پژوهش، هدفْ بررسی چرایی و چگونگی نقر شعائر شیعی بر مسکوکات دوره زندیه، بهروش «توصیفی- تحلیلی» است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در دوره زندیه، بهجای محوریت القاب دنیوی فرمانروا بر سکه، نقر شعائر مذهبی در توسل به صفات خداوند و تکریم امامان شیعه و توسلجویی به آنان بهویژه امام زمان(عج) رونق گرفت. همچنین سنتهای صفویه، ازجمله مهدویت و نجاتبخشی احیاء گردید. این گرایش شیعیانه از سوی زندیان برای مشروعیتبخشی به حاکمیت، از طریق پیوند حکومت خویش به صاحبالزمان و منجی عالم، صورت پذیرفته و سیاست صفویهگرایی آنان نیز با همین دیدگاه قابل تعریف است. https://www.shiitestudies.com/article_253937_004fce5e3ae0dd77bdea7e177dc2b509.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722197620211222Studying the Structure of Endowment Letters Of the Women in Qajar Periodساختارشناسی وقفنامههای زنان در دورة قاجار8711825393610.22034/shistu.2022.537658.2114FAحسنزندیهعضو هیئت علمی دانشگاه تهراننسرینعباسیکارشناس ارشد تاریخ گرایش اسنادومدارکآرشیوی و نسخهشناسی، دانشگاهتهران، تهران، ایرانJournal Article20210828The endowment letters are among the valuable documents and religiously legal vouchers. The endowment documents of the women in Qajar period are among the most important sources for delineating the social, cultural and religious conditions of the time. In that period, most sections of society with various intellectual leanings would pay attention to endowment. Considering the commonality of endowment, women would also participate in it, and this was one of the contexts for the social participation of the women in Qajar period (Werner, 1378). In that period, endowment letters of men and women were not so much different, but the women's endowment letters were sometimes different for those of men in their use and raqaba, which are minute difference. The present study makes use of a historical approach and the related documents to be composed. Despite the necessity of this issue in Iran's contemporary history, there has been no independent study on the Shiite women's endowment letters in Qajar period. This article seeks to investigate the form and content of the women's endowment letters in Qajar period. The data were gathered from 36 endowment letters extracted from the National Archive of Iran, Astan Quds's Center of Documents and Library, the website of World of Qajar Women, and other library sources and organized with a descriptive-analytical approach. وقفنامهها از اسناد باارزش و جزو اسناد شرعی به شمار میروند. اسناد موقوفات زنان در دوره قاجار از مهمترین منابع برای ترسیم اوضاع اجتماعی، فرهنگی و مذهبی هستند. در این دوره، بیشتر اقشار جامعه با گرایشهای گوناگون فکری به وقف توجه داشتند. با توجه به رواج وقف، زنان در این امر مشارکت داشتند و این یکی از بسترهای حضور و مشارکت اجتماعی زنان عصر قاجار بود. در این دوران، وقفنامههای زنان و مردان چندان فرقی با یکدیگر نداشت، اما وقفنامههای زنان از لحاظ مصرف و رقبات، گاهی متفاوت از مردان بود و این تفاوت جزئی به شمار میرود. پژوهش حاضر با بهرهگیری از رویکرد تاریخی و استفاده از اسناد ذیربط به نگارش درآمده و به رغم ضرورتی که این موضوع در تاریخ معاصر ایران دارد، تاکنون تحقیق مستقلی درباره وقفنامه زنان شیعی در دوره قاجار صورت نگرفته است. این مقاله سعی دارد تا به بررسی شکلی و محتوایی وقفنامههای زنان دوره قاجار بپردازد. دادهها از 36 وقفنامه، از «آرشیو ملّی ایران»، «مرکز اسناد و کتابخانه آستان قدس رضوی»، تارنمای دنیای زنان قاجار و منابع کتابخانهای گردآوری، استنساخ و بازخوانی شده و با رویکرد «توصیفی- تحلیلی» سامان یافته است.https://www.shiitestudies.com/article_253936_ffcdee9c1dac3b4405c9a531ebdd3ac6.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722197620211222Investigation of the Safawids' Approach In Adding the Third Testimony into the Adhanبررسی رویکرد صفویان در افزودن شهادت ثالثه به اذان14717625393510.22034/shistu.2022.530169.2053FAعلی اکبرکجبافتاریخ، ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانسید جوادعابدی شهریدانشجوی دکتری تاریخ- دانشکده ادبات و علوم انسانی- دانشگاه اصفهانJournal Article20210511After the departure of the Prophet, a disagreement emerged between the Shiites and the Sunnites regarding the way they should state the Adhan formula. After ascending the throne, the Safawid Shah Isma'il added the two formula of the third testimony ("Ashhadu Anna Aliyyan Walliullāh") and Ḥayya ʿAlā Khayr al-ʿAmal. This article has sought to investigate the Safawids' performance in this regard. The question this article is going to answer is about the reason for Safawid Sultans' emphasis on the third testimony formula. To find the answer to this question, the first hand historical texts and new studies in this regard were studied through an analytical-descriptive method. The goal is to clarify, with the evidences presented in a historical study, that re-addition of the third testimony to Adhan in the Safawid period was not due to commitment to the Prophet's teachings in the age of legislation or the Shiite doctrines in the presence of Ahl al-Bayt. Rather, it was done under the influence of the social conditions and political milieu. The findings of the study suggest that Safawids showed much seriousness for adding the third testimony to Adhan in order to grant religious identity to Iranians in facing the Ottoman Empire, obtain more legitimacy, do religious rivalry with the Ottoman Empire, and facilitate the process of establishment of the Shiite denomination. پس از رحلت حضرت رسول9 بین اهل سنت و شیعیان در خصوص کیفیت تشریع و فصول اذان اختلاف نظر به وجود آمد. شاه اسماعیل صفوی با جلوس بر تخت سلطنت دو فصل «شهادت ثالثه» و «حی علی خیر العمل» را بر اذان افزود. این مقاله کوشیده است عملکرد صفویان را در این زمینه بررسی نماید. سؤالی که این مقاله در پی پاسخ به آن است درباره چرایی تأکید سلاطین صفوی بر ذکر «شهادت ثالثه» در اذان است. برای یافتن جواب این سؤال، متون تاریخی دست اول و مطالعات جدید در این زمینه با روش «تحلیلی - توصیفی» مطالعه گردید. هدف آن است که در یک مطالعه تاریخی مستند روشن گردد که افزوده شدن مجدد شهادت ثالثه به اذان در دورهی صفویه به سبب پایبندی به آموزههای نبوی در عصر تشریع یا آموزههای شیعی در عصر حضور اهلبیت نبوده، بلکه متأثر از شرایط اجتماعی و فضای سیاسی جدید بر اذان افزوده شده است. نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان میدهد که صفویان به منظور هویتبخشی مذهبی به ایرانیان در مواجهه با امپراتوری عثمانی، کسب مشروعیت بیشتر، رقابت مذهبی با امپراتوری عثمانی و تسهیل در فرایند رسمی کردن مذهب تشیع، جدیت فراوانی برای ذکر شهادت ثالثه در اذان از خود نشان دادند.https://www.shiitestudies.com/article_253935_8e5c4d6e9f15175cd3b106640824dc87.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722197620211222Investigating the role of Ashura distortions in the crisis of Shiite spirituality in the contemporary era
"Emphasizing the murder of Tazkereh al-Shuhada"واکاوی نقش تحریف های عاشورا در بحران معنویت شیعی در دوران معاصر «با تأکید بر مقتل تذکره الشهداء»11914625399710.22034/shistu.2022.529552.2044FAاصغرمنتظر القائمگروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانهدیسلیمیگروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، ایرانمصطفیپیرمرادیانگروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانJournal Article20210502Spirituality is the innate need considered by the man, and it is one of the functions of shariʿa giving meaning to human life. However, if this spirituality gets far from its main source and origin, finding a strong link between it and religion would be difficult. Ashura incident is the manifestation of a strategic model for reviving the spiritual values of Islam. However, with diffusion of distortion and opposition to rationality in many historiographies of martyrs after the 8th century, especially under the Qajar, writing such historiographies turned into a crisis- making factor in the sphere of the Shiite spirituality in the contemporary era. This study aims at studying the concept of distortions of Ashura as one of the most important reasons for creation of crisis of the Shiite spirituality in the contemporary era. The present study attempts to use a descriptive-analytical method and relies on library sources to answer the following question: "What is the effect of contemporary historiographies of martyrs – including Tadhkirat al-Shuhadā written by Mulla Habibi Kashani – on the crisis of the Shiite spirituality in the modern world?" The findings of the study show that the quasi-spiritual ideas such as distortions, wrong analyses and spread of false undocumented matters regarding the events related to Ashura incident has led to the weakness and decline of the Shiite spirituality in the contemporary world. معنویت به عنوان نیاز فطری و مسئله مورد توجه بشر، یکی از کارکردهای شریعت است که به زندگی انسان معنا میبخشد، اما اگر این معنویت از منبع و مستند اصلیاش دور بیفتد، یافتن پیوندی استوار بین آن و دین دشوار خواهد بود. واقعه عاشورا تبلور یک الگوی راهبردی برای احیای ارزشهای معنوی اسلام است اما با ظهور شبهمعنویتها، اشاعة فرهنگ تحریف و تقابل با عقلانیت در بسیاری مقاتل پس از قرن هشتم هجری، بالاخص در دوره قاجار؛ مقتلنگاری به یکی از عوامل بحرانساز در حوزه معنویت شیعی دوران معاصر مبدّل شده است. تبدیل گفتمان عقلانی عاشورا به گفتمان اسطورهای و احساسی، و رهیافت گزارشهای غیر معتبر به مقتلنگاریها که با فلسفه قیام کربلا متعارض میباشند، عزاداری سیدالشهداء7 را از اهداف اساسی خود دور نموده است، و از رهگذر سازههایی نظیر اتهام غیر عقلانی بودن به تشیع، معنویت شیعی را در نشیب بحران قرار داده است. بر این اساس، در پژوهش حاضر سعی شده با روش توصیفی - تحلیلی و با تکیه بر پژوهش کتابخانهای به این پرسش پاسخ داده شود که مقاتل معاصر، بالاخص مقتل تذکرةالشهداء نگاشتة ملا حبیبالله کاشانی، چه تأثیری بر مقولة بحران معنویت شیعی در جهان معاصر داشته است؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد قرائت تاریخی از عاشورا، دستخوش احساسات، داستانسراییها و اسطورهپردازیها شده، و فرهنگ عاشورا به صورت غیرمردمی و غیرمعتدل؛ نمود یافته است. برآیند این امر، ناکارآمدی مؤلفة الگوسازی و الگودهی نهضت عاشورا و در نتیجه، اختلال در جریان پیشرفت گفتمان شیعی با محوریت ولایت، که از رهگذر قیام عاشورا صورت میپذیرد، شده است.https://www.shiitestudies.com/article_253997_e5c817f690d01f4d281121b59ee92bcc.pdf