موسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722114220130622The Companions of the Shiite Imams and Hagiographyاصحاب امامان شیعه و سیرهنگاری742242447FAحسینحسینیان مقدّمدانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه اصفهاناصغرمنتظرالقائمدانشیار دانشگاه اصفهانمحمّدعلیچلونگردانشیار دانشگاه اصفهانJournal Article20121230The companions of the Shiite Imams entered the sphere of historiography, with their theological approach as well as their activities in the realm of hagiography, aiming at finding the bases of theological thought in the Prophet’s way of life. Aban bin Taghallub started this movement in the second century, affecting hagiography to a great degree. These companions relied on Imams’ opinions to break up the monopoly of hagiography in a certain cultural trend; and since most of them were from Iraq, they established the Iraqi hagiography against the Medinian Hagiography. They introduced some branches into this realm to deepen and promote the hagiography; and in another step, they prepared the ground for general historiography. The holders of this approach were jurists and theologians who compiled works on history with their jurisprudential and theological assumptions. Inside this approach, some believed in interaction with other intellectual trends and some others believed in facing with other trends. Apart from these companions, a small group of Imams’ companions moved, as historiographers, along with the ongoing trend in hagiography.ورود اصحاب امامان شیعه به عرصة تاریخنگاری، همراه با رویکرد کلامی و حضور آنان در تدوین سیره، به انگیزة یافتن ریشههای تفکر کلامی در سیرة رسول خدا بود. این حرکت با پیشگامی ابان بن تغلب در قرن دوم آغاز شد و تأثیر بسزایی بر جریان سیرهنگاری گذارد. آنان با تکیه بر آراء امامان، نخست انحصار تبیین و تدوین سیره در یک جریان فرهنگی خاص را شکستند و چون بیشتر عراقی بودند، نقش انحصار تدوین سیره را در زادگاه مدنی خود نیز درهم پیچیدند و مکتب «سیرهنگاری عراقی» را در برابر مکتب «سیرهنگاری مدینه» بنیان نهادند. آنان با وارد کردن برخی شاخهها به این حوزه، سیرهنگاری را عمق و گسترش دادند و در گامی دیگر، زمینهساز نوعی تاریخنگاری عمومی شدند. صاحبان این رویکرد فقیهان و متکلّمانی بودند که با پیشفرضهای فقهی و کلامی، دست بهکار تدوین تاریخ شدند. در درون این رویکرد، گروهی تعامل و گروهی رویارویی با دیگر جریانهای فکری را باور داشتند. در کنار اینان، اندک کسانی از اصحاب امامان نیز به عنوان مورّخ و همسو با جریان رایج در سیرهنگاری، حرکت کردند.https://www.shiitestudies.com/article_242447_61e770b4f63b475c603ac5f11c613e57.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722114220130622The Occultation and the Theorization of Nawbakht Dynastyغیبت و نظریهپردازی آل نوبخت4380242451FAمحمّدحسینجمشیدیاستادیار دانشگاه تربیت مدرّسداودسبزیدانشجوی دکتری اندیشه سیاسی واحد علوم و تحقیقات تهرانJournal Article20130101The Nawbakht dynasty was one of the original Iranian dynasties who became the source of great services in the Shiite society from the middle of the second century up to the early years of the fifth century AH. It is very important to investigate the effect of this dynasty on the Shiite theology and thought, both in their being pioneer in that realm and in content and variety they produced there. The Nawbakht dynasty investigated new and real issues in the sphere of political thought, which emerged due to the Shiite twelfth Imam’s Occultation. The emergence of new discourses and numerous movements and riots in the Islamic society, along with the emergence of the Sunnite traditionism supported financially and spiritually by the government, as well as the introduction of new thoughts along with rationalism, created a new atmosphere for proposing persuasive answers for questions on religious thought, especially the Imamiyya thought regarding the twelfth Imam’s Occultation. The insistence the Nawbakht dynasty had in providing answers for the issues emerged in the Muslim society was, indeed, an emphasis on rationalism and argumentative method. Four great figures in this dynasty, in particular, were Abu Sahl, Abu Ishaq, Hussein bin Rouh and Hassan bin Musa, who explained Imamate rationally and argumentatively, regarding it one of the principles of religion and strengthening its theoretical foundations. In a smaller level, this dynasty, in addition to their focus on answering religious doubts especially in political realism, proceeded to access the Abbasid court and the powerful Iraqi dynasties. This had in itself a great role in widening the atmosphere for defending the Imamite religious beliefs. In fact, if we accept that the political theories are formed in response to intellectual and political crises, the formation of the political theory of Nawbakht dynasty is a clear example of it.آل نوبخت یکی از خاندانهای اصیل ایرانی بود که از نیمة قرن دوم تا اوایل قرن پنجم در جامعة شیعی منشأ خدماتی عظیم گشت. بررسی اثرگذاری این خاندان بر کلام و اندیشة شیعی، هم به لحاظ پیشگامی آنان و هم به لحاظ محتوا و تنوّع، حایز کمال اهمیت است. خاندان نوبختی در عرصة اندیشه سیاسی، به بررسی مشکلات واقعی و جدیدی پرداخت که متأثر از غیبت امام دوازدهم شیعیان امامیه بود. پیدایش گفتمانهای جدید و حرکتها و قیامهای متعدد در جامعة اسلامی، به همراه ظهور حدیثگرایی اهلسنّت، که حمایت مادی و معنوی دستگاه خلافت را با خود به همراه داشت و وارد شدن افکار نو و ظهور عقلگرایی، فضای فکری جدیدی برای ارائة پاسخهای مستدل در باب اندیشة دینی و بخصوص اندیشة امامیه در باب غیبت امام دوازدهم فراهم آورد. تأکید آل نوبخت برای پاسخ به مسائل مبتلابه جامعه، تأکید بر گفتمان عقلگرایی و روش برهانی بود. بهویژه چهارتن از بزرگان این خاندان (ابوسهل، ابواسحاق، حسین بن روح و حسن بن موسی) با تبیین عقلی و برهانی امامت آن را جزو اصول دین قرار دادند و پایههای نظری و اندیشهای آن را محکم و استوار ساختند. در سطحی خردتر، این خاندان علاوه بر تمرکز بر پاسخ به شبهات دینی، بهویژه در عرصة سیاست، نزدیکی به دربار خلافت عبّاسی و خاندانهای مقتدر شیعی عراق را نیز دنبال میکردند که این امر نیز خود تأثیر فراوانی در جهت توسعة فضا برای دفاع از اعتقادات دینی امامیه داشت. در واقع، اگر بپذیریم نظریههای سیاسی در پاسخ به بحرانهای فکری و سیاسی در جامعه شکل میگیرد، شکلگیری نظریة سیاسی خاندان نوبختی نمونة روشنی از این امر است.https://www.shiitestudies.com/article_242451_55ef5eec3d54e782afbaf059e35ffb01.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722114220130622Shiism and its Background in Bahrainتشیّع و پیشینه آن در بحرین81114242453FAمهدیسلیمانی آشتیانیدانشجوی دکتری شیعهشناسی، پژوهشگر پژوهشکده ادیان و مذاهبمهدیمهریزیاستادیار دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقاتJournal Article20130103In historical geography, Bahrain is a name for all the lands at the west and southwest of the Persian Golf (extending from Basra to Oman). This region has always been favored by Shiites and those who love the Prophet’s Households. The riots and movements which occurred in the middle of the third century in Bahrain had sometimes tints of Shiite ideas. This has caused some to regard those movements as the promoter of Shiism in Bahrain. However, an investigation of the early historical and traditional sources makes us familiar with the background of Shiism and the Shiite influential figures of Bahrain; thus we may trace the background of Shiism in this region to the period when Islam entered there and the Shiite Imams were alive.در جغرافیای تاریخی، «بحرین» به تمامی سرزمینهای واقع در سواحل غرب و جنوب خلیج فارس (حدّ فاصل بصره و عمان) اطلاق میشود. این منطقه همواره مورد اقبال شیعیان و دوستداران مکتب اهلبیت بوده است. قیامها و جریانهای میانة سدة سوم هجری در بحرین، گاهی رنگی از ایدههای شیعی داشت. این موضوع موجب شده است برخی این جریانها را باعث رواج شیعهگری در بحرین بدانند. ولی کاوش در منابع اولیة تاریخی و روایی، ما را با پیشینة تشیّع و شخصیتهای تأثیرگذار شیعی بحرین آشنا میکند که میتواند سابقة تشیّع در این خطه را به عصر ورود اسلام به آنجا و زمان حیات ائمّة اطهار برگرداند.https://www.shiitestudies.com/article_242453_a3f7b6a0b0fe2b7fb52efc731cb199eb.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722114220130622“Allah’s Right” The Basis of the Social Order in the Shiite Jurisprudence«حقالله» پایه نظم اجتماعی در فقه شیعه115138242456FAحسنخیریاستادیار دانشگاه آزاد اسلامی نراقJournal Article20130101What is the minimum requirement for establishing order in societies in Islam’s view? In other words, what is the extent of order without which the societies would be entangled in disorder and decline?
“Allah’s right” and “peole’s rights” are among terminologies of Islamic law. The former is related to the public good and ensures the social order and discipline, and the latter speaks of the individuals’ good. In the Shiite penal law and jurisprudence, the ten limits of Allah’s right (i.e. the ten legal punushments) have been mentioned. These ensure the protection of religion, reason, lives, properties and reputation of the people. In Islamic teachings, observing these legal punishments are the minimum requirements for establishing order in any societies. In that case, it is expected that the intensity of the punishment conforms with the effects of the actions in society. Here, we have compared two of the legal punishments.در دیدگاه اسلام، حداقل عنصر لازم برای برقراری نظم در جوامع چیست؟ میزانی که با بیبهره بودن جوامع از آن، افول و نابودی نظم اجتماعی را بتوان انتظار داشت؟
«حقالله» و «حقالناس» از اصطلاحات حقوق اسلامی است که اوّلی ناظر به مصالح عمومی و ضامن نظم و انضباط اجتماعی است، و دیگری ناظر به مصالح شخص است. در فقه و حقوق جزای شیعه، حدود دهگانة حقالله ذکر شده است. این حدود ضامن دین، عقل، جان، مال و ناموس است. از آموزههای اسلامی استفاده میشود که حداقل میزان لازم برای برقراری نظم در هر اجتماعی رعایت این امور است. در این صورت، انتظار این است که شدت و ضعف مجازات در این امور با آثار مترتب بر آنها در جامعه منطبق باشد. در این خصوص، دو نمونه از حدود با هم مقایسه شده است.https://www.shiitestudies.com/article_242456_68be76e71934caa891c1396d4f5fb0ee.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722114220130622The Traditional Sport of Zurkhana And its Status in Promoting Shiismورزش باستانی زورخانه و جایگاه آن در ترویج تشیّع139168242460FAعلیاکبرجعفریاستادیارگروه تاریخ دانشگاه اصفهاننعیمهقاسمیعضو هیأت علمی دانشگاه آزاداسلامی ـ واحد دهاقانJournal Article20130102The traditional sport of <em>Zurkhana,</em> as the national and historical sport in Iran and as a cultural trend from the time Shiism was established in Iran, has had a special status in being affected by Shiite teachings as well as contributing to its promotion. This sport is an integration of athletic movements with moral manners and virtues as well as the Shiite teachings and reinforcing physical faculties, and is known, in a period more than 500 years, as the most important sport as far as its harmony with the Shiite teachings and ceremonies is concerned. Apart from the relationship between the background of this sport and the struggles against the oppressive rulers in Iranian history, the traditional sport of <em>Zurkhan</em>, due to its symbols as well as its physical movements and its special rites, turned into a means for promotion of Shiism when it was spread throughout Iran. The importance of this role and the effect it had became more tangible gradually when a widespread attempt was made to eradicate the religious culture in Iran. In view of the importance of this point, the present article uses library resources to investigate the status and the effect of the traditional sport of <em>Zurkhana</em> in promoting Shiism. The basic question of this research is as follows: “How has the traditional sport of <em>Zurkhana </em>been effective in promoting Shiism?” to answer the question, the following hypothesis has been put forward to be tested: “The traditional sport of <em>Zurkhana</em>, affected by the establishment of Shiism, contributed to the promotion of Shiism in various levels of Iranian society, using its own symbols, rites, ceremonies and its special physical movements.” In addition to supporting the above hypothesis, the findings of the study made clear some other dimensions of the relationship between this sport and the Iranian and Islamic traditionsورزش باستانی زورخانه به عنوان ورزش ملّی و تاریخی ایران و به عنوان یک جریان فرهنگی از زمان رسمیت یافتن تشیّع، در ایران جایگاه ویژهای در تأثیرپذیری از آموزههای تشیّع و تأثیرگذاری بر ترویج آن داشته است. این ورزش با در هم تنیدن و مزیّن کردن حرکات ورزشی با آداب و سجایای اخلاقی، آموزههای شیعی و پرورش قوای بدنی، در طول دورهای بیش از پانصدساله، در تاریخ ایران به عنوان مهمترین ورزش از لحاظ هماهنگی با آموزهها و آداب و رسوم شیعی شناخته میشود. صرفنظر از پیوستگی پیشینة این ورزش با مبارزات ضد ستم حاکمان در تاریخ ایران، با رواج مذهب تشیّع در ایران، ورزش باستانی زورخانه، هم به دلیل نمادها و نشانههایش و هم به سبب حرکات فیزیکی و ورزشی آن و هم به واسطة آیین و مراسم خاص خود، به وسیلهای برای ترویج تشیّع در ایران تبدیل شد. اهمیت این جایگاه و تأثیرگذاری آن به مرور زمان و بهویژه در دورهای که تلاش گستردهای برای نابودی فرهنگ دینی جامعة ایران صورت پذیرفت، مشهودتر است. نظر به اهمیت موضوع، این مقاله با هدف بررسی جایگاه و تأثیر ورزش باستانی زورخانه در ترویج تشیّع و به روش «مطالعة کتابخانهای» تدوین شده است. سؤال اساسی پژوهش این است که «ورزش باستانی زورخانه چگونه در ترویج تشیّع تأثیر گذاشته است؟» برای پاسخگویی به سؤال مزبور، این فرضیه به آزمون گذاشته شده است که «ورزش باستانی زورخانه با تأثیرپذیری از رسمیت تشیّع، با استفاده از نمادها و نشانهها و آیین و مراسم و حرکات فیزیکی خاص خود، موجب حفظ و ترویج تشیّع در لایههای گوناگونی از جامعه شده است.» یافتههای پژوهش ضمن تأیید فرضیة مزبور، گوشههای دیگری از ارتباط این ورزش را با سنن ایرانی و اسلامی روشن نموده است.https://www.shiitestudies.com/article_242460_2fb4ae1f485c704399e062f89798a6dd.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722114220130622The Shiite Morality and Mysticism and Integrating them in Khwaja Nasiruddin’s Viewاخلاق و عرفان شیعی و تلفیق آنها از نظر خواجه نصیرالدین طوسی162192242462FAعلیاکبرافراسیابپوراستادیار دانشگاه تربیت دبیر شهید رجاییJournal Article20130113Khwaja Nasiruddin Tusi, one of the greatest theoreticians of the Shiite morality, has established three strong bases for morality, which show the fundamentals of Islamic ethics. Following Aristotle and Ibn Meskawayh in using reason and argument, Khwaja Nasir, in his book entitled <em>Akhlaq-e Naseri, </em>has established the philosophical basis of his theory. In his book entitled <em>Akhlaq-e Muhtashami, </em>he has established the legal basis of his theory by citing the Quranic verses and traditions. And in <em>Awsaf al-Ashraf, </em>he has established the mystical basis of his theory, reaching at a theory based on ethics integrated with mysticism, showing the perfect levels of ethics. This theorizing shows that one of the aspects of Khwaja Nasir’s personality is the mystical aspect, and he has considered the perfect level of morality to be mysticism, regarding the Shiite mystical ethics to be the most perfect manifestation of Islamic ethics, which makes use of soul purification and the Quranic teachings as well as the Imams’ teachings as a way to acquire the divine morality.خواجه نصیرالدین طوسی، یکی از بزرگترین نظریهپردازان اخلاق شیعی، سه پایة مستحکم برای اخلاق پایهریزی نموده که مبانی اخلاق اسلامی را کامل نشان میدهد. وی در کتاب <strong>اخلاق ناصری</strong>، به پیروی از ارسطو و ابن مسکویه با عقل و استدلال، پایة فلسفی نظریة خود را استوار ساخته و در کتاب <strong>اخلاق محتشمی</strong>، مبنای شرعی دیدگاه خود را با استناد به آیات و روایات بنا نموده و در <strong>اوصاف الاشراف</strong>، مبنای عرفانی آن را پایهگزاری کرده و به نظریهای تلفیقی بین اخلاق و عرفان رسیده است که مراتب کمال آن را نشان میدهد. این نظریهپردازی نشان میدهد که یکی از ابعاد شخصیت خواجه جنبة عرفانی بوده و کمال اخلاق را با عرفان میسّر دانسته و اخلاق عرفانی شیعی را به عنوان کاملترین جلوة اخلاق اسلامی نشان داده است که برای تخلّق به اخلاق الهی، از تزکیة نفس و تعالیم نجاتبخش قرآن کریم و ائمّة اطهار استفاده میشود.https://www.shiitestudies.com/article_242462_bd769395f85842e363212dfd1f4301fa.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722114220130622Shiism in Safawid Capitalsتشیّع در پایتختهای صفویه193206242463FAساسانطهماسبیعضو هیأت علمی گروه تاریخ دانشگاه پیام نور0000-0001-6544-5746Journal Article20130101Tabriz, the first Safawid capital, turned into a Shiite city rapidly, and just two families named Sadat-e Lala and Zawiya were famous as Sunnite ones for a long time. The only factors hindering the diffusion of Shiism in Tabriz were the Mongol invasions and their domination over the government and the city.
The inhabitants of Qazvin were always famous as Sunnites. The situation remained so until the end of the Safawid period, and there were persons who were dismissed or killed on this charge.
From the very beginning of the Safawid period, Isfahan was famous for Shiism. For this reason, its inhabitants had great roles in Safawid government. And Isfahan turned into one of the bases of the Shiite jurisprudence.تبریز، اولین پایتخت صفویه، به سرعت به یک شهر شیعی تبدیل شد و تنها دو خانوادة «سادات لاله» و «زاویه» تا مدتها به تسنّن شهرت داشتند. تنها عاملی که در گسترش تشیّع در تبریز مشکل ایجاد میکرد، حملات دولت عثمانی و تسلّط آن بر دولت و بر آن شهر بود.
ساکنان قزوین همیشه به تسنّن شهرت داشتند. این جریان تا اواخر دورة صفوی نیز کماکان باقی بود و افرادی به این اتهام کشته یا از مناصب خود عزل میشدند.
اصفهان از همان ابتدای دورة صفوی به تشیّع شهرت یافت. به همین دلیل، ساکنان آن سهم قابل توجهی در گردش امور دولت صفوی داشتند و اصفهان به یکی از پایگاههای فقه شیعه تبدیل شد.https://www.shiitestudies.com/article_242463_5060042c2ff5f22a36e8ca15db5a5a0a.pdfموسسه شیعه شناسیفصلنامه علمی شیعه شناسی1735-4722114220130622Dawood Raqqi and His Role in Diffusion of Shiite Teachings and Sciencesداود رقّی و سهم او در ترویج علوم و معارف شیعی207230242464FAمحمودکریمیدانشیار دانشگاه امام صادقسعیدطاووسی مسروردانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه تهرانJournal Article20130107Dawood Raqqi, one of the companions of the six, seventh and eighth Imams has been authorized by most of the Imami experts on narrators – though some of the experts on narrators have considered him as a weak figure – and the traditions he has transmitted have been accepted by them. Some of these experts have even attested his glory, considering him one of the confidents of Imams. The present article has investigated the scientific activities of this disciple of Imams in the spheres of exegesis, hadith, theology, and jurisprudence, introducing the works attributed to him.داود رقّی، از اصحاب امامان ششم، هفتم و هشتم، بهرغم تضعیف برخی رجالیان، بیشتر رجالشناسان امامی او را توثیق نموده و روایاتش را پذیرفتهاند و حتی برخی رجالیان بر جلالت وی گواهی داده و او را محرم اسرار معصومان میدانند. این مقاله فعالیتهای علمی این شاگرد مکتب اهلبیت را در حوزههای تفسیر، حدیث، کلام، و فقه مورد توجه قرار داده و آثار منسوب به وی را نیز معرفی کرده است.https://www.shiitestudies.com/article_242464_39753b074f7d0bb604ecfaf480e29989.pdf