موسسه شیعه شناسی فصلنامه علمی شیعه شناسی 1735-4722 22 88 2024 12 21 The Evolution of the Doctrine of the Imams inerrency in Imamiyyah Theology سیر تطورآموزه عصمت امام در دانش کلام امامیه 7 30 735541 10.22034/shistu.2026.2078618.2571 FA احمد بهشتی مهر دانشیار دانشکده الاهیات- دانشگاه قم Journal Article 2025 11 23 از ویژگی‌های علوم بشری تغییر، تحول، تطور و تکامل است. دانش کلام نیز از این قاعده مستثنی نیست. اما سوال این است که عرصه‌های گوناگون این دانش تا چه اندازه‌ای دچار تغییر و تحول شده‌اند؟ در این نوشتار تلاش شده به این پرسش، اما صرفا در باب آموزه عصمت امام پاسخ داده شود. البته پاسخ به این پرسش را با پاسخ به پرسش‌هایی فرعی‌تر مانند تحول در مفهوم، محدوده، شرایط و ویژگی‌ها جستجو کرده‌ایم. هدف آن است که بدانیم آیا آموزه عصمت امام و ابعاد و زوایای فرعی آن در گذر زمان دچار تغییر و تحول شده یا نه؛ و اگر پاسخ مثبت باشد علل یا عوامل این تغییر و تحول چیست. از رهگذر این بررسی متوجه خواهیم شد آیا نتیجه فعالیت‌های نظری متکلمین قرون متمادی انطباق بیشتر با متون اصلی دین (آیات و روایات) بوده یا تبیین‌های ارائه شده به تدریج از آموزه‌های اصیل فاصله گرفته‌اند. نتیجه بررسی‌ها نشان از آن دارد که گرچه آموزه عصمت امام از اعتقادات خاص شیعی بوده و مابقی مذاهب اسلامی با آن مخالفند اما در طول تاریخ یک‌دستی خود را حفظ کرده و از قطعی‌ترین آموزه‌های شیعی تلقی شده است. تنها در محدوده عصمت است که به مرور زمان، متکلمین بر گستره آن افزوده‌ان و این افزودن نیز با متون اصلی دین تعارضی ندارد. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته و با تحلیل داده‌ها تلاش کرده تفاوت‌های موجود در میان نظریه‌ها را نشان دهد یا با استنتاج‌های منطقی مواردی از تفاوت‌ها را در نظریه عصمت ائمه مشخص نماید از ویژگی‌های علوم بشری تغییر، تحول، تطور و تکامل است. دانش کلام نیز از این قاعده مستثنی نیست. اما سوال این است که عرصه‌های گوناگون این دانش تا چه اندازه‌ای دچار تغییر و تحول شده‌اند؟ در این نوشتار تلاش شده به این پرسش، اما صرفا در باب آموزه عصمت امام پاسخ داده شود. البته پاسخ به این پرسش را با پاسخ به پرسش‌هایی فرعی‌تر مانند تحول در مفهوم، محدوده، شرایط و ویژگی‌ها جستجو کرده‌ایم. هدف آن است که بدانیم آیا آموزه عصمت امام و ابعاد و زوایای فرعی آن در گذر زمان دچار تغییر و تحول شده یا نه؛ و اگر پاسخ مثبت باشد علل یا عوامل این تغییر و تحول چیست. از رهگذر این بررسی متوجه خواهیم شد آیا نتیجه فعالیت‌های نظری متکلمین قرون متمادی انطباق بیشتر با متون اصلی دین (آیات و روایات) بوده یا تبیین‌های ارائه شده به تدریج از آموزه‌های اصیل فاصله گرفته‌اند. نتیجه بررسی‌ها نشان از آن دارد که گرچه آموزه عصمت امام از اعتقادات خاص شیعی بوده و مابقی مذاهب اسلامی با آن مخالفند اما در طول تاریخ یک‌دستی خود را حفظ کرده و از قطعی‌ترین آموزه‌های شیعی تلقی شده است. تنها در محدوده عصمت است که به مرور زمان، متکلمین بر گستره آن افزوده‌ان و این افزودن نیز با متون اصلی دین تعارضی ندارد. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته و با تحلیل داده‌ها تلاش کرده تفاوت‌های موجود در میان نظریه‌ها را نشان دهد یا با استنتاج‌های منطقی مواردی از تفاوت‌ها را در نظریه عصمت ائمه مشخص نماید. https://www.shiitestudies.com/article_735541_9d11d70ee1a27ccf21201676c69e678b.pdf