موسسه شیعه شناسی فصلنامه علمی شیعه شناسی 1735-4722 17 68 2019 12 22 A Comparative Study of the Reaction of the Religious Scholars And Clerics towards Occupation of Iran In the World Wars I and II بررسی تطبیقی واکنش علما و روحانیان ایران به اشغال کشور در جنگ جهانی اول و دوم 7 32 44855 FA محمد بختیاری استادیار دانشگاه بین‌المللی امام خمینی مهدی فرجی استادیار مؤسسه تاریخ و فرهنگ ایران و دانشگاه تبریز Journal Article 2019 10 25 <strong> </strong>In the first and second World Wars, foreign forces ignored the fact that Iran proclaimed being impartial, and occupied it. Meanwhile, the reaction of the religious scholars and clerics as the religious leaders of the society was much important and influential. In the World War I, they proclaimed Jihad and inducted many forces for confronting the occupying troops. They even took part in those struggles personally. In the World War II, however, they did show no reaction towards occupation of the country. The present study seeks to investigate the reasons for different reactions of the religious scholars and clerics towards the occupation of the country in the first and second World Wars. To do so, we have used a comparative method of study. The findings of the study show that factors such as weakening of the scholars’ position through Reza Shah’s anti-religious policies, proclamation of giving up resistance by the central government in the Second World War, fruitlessness of any resistance against occupying powers considering what was experienced in the First World War, low level of damages in the Second World War, and the scholars’ attempt for reviving the status of Islam and clerics after Reza Shah’s resigning were all effective in different reaction by the religious scholars.   در جنگ جهانی اول و دوم، نیروهای بیگانه به اعلام بی­طرفی ایران توجه نکردند و کشور را به اشغال خود درآوردند. در این میان، واکنش علما و روحانیان، به عنوان رهبران مذهبی جامعه، بسیار مهم و تأثیرگذار بود. آن­ها در جنگ جهانی اول، با اعلام جهاد، نیروهای فراوانی را برای مقابله با اشغال­گران فراخواندند و حتی خودشان نیز در برخی نبردها شرکت کردند. اما در جنگ جهانی دوم، واکنشی در قبال اشغال کشور نشان ندادند. پژوهش حاضر، در صدد است دلایل واکنش متفاوت علما و روحانیان را به اشغال ایران در جنگ جهانی اول و دوم بررسی کند. برای بررسی این موضوع از روش تطبیقی استفاده می­شود. یافته­های پژوهش نشان می­دهد عواملی هم­چون: تضعیف موقعیت علما در اثر سیاست­های ضددینی رضاشاه، اعلام ترک مقاومت حکومت مرکزی در جنگ جهانی دوم، بی­نتیجه بودن هر نوع مقاومتی در برابر قدرت­های اشغال­گر با توجه به تجربه جنگ جهانی اول، پایین بودن میزان خسارات در جنگ جهانی دوم و تلاش علما برای احیای موقعیت اسلام و روحانیت بعد از استعفای رضاشاه، نقش مؤثری در واکنش متفاوت علما داشته­ است. https://www.shiitestudies.com/article_44855_4518ed0eb6347f371843e3b45f8d2759.pdf