موسسه شیعه شناسی فصلنامه علمی شیعه شناسی 1735-4722 17 67 2019 09 23 Jurist’s Governance According to Mirza Qomi’s View (A New Look at Irshad-Nama) حکومت فقیه از دیدگاه میرزای قمی (نگاهی نو به ارشادنامه) 77 94 43492 FA جلال درخشه استاد دانشگاه امام صادق علیه السلام محمود سوری دانشجوی دکتری مدرسی معارف اسلامی گرایش انقلاب اسلامی دانشگاه علامه طباطبائی Journal Article 2019 08 28 Is it possible to prove the jurist’s government from Mirza Qomi’s viewpoint? In the present article, we pose this main question and study Mirza Qomi’s letter to the Qajar king, Aqa Muhammad Khan, entitled “Irshad-Nama” to obtain an initiative division of government, a division which is the complement to Mirza’s simple division of government. It divides government into two types: <em>istehqaqi </em>(for those who deserve receiving the sovereignty of the society, such as the government of the prophets and Ahl al-Bayt), and <em>imtehani </em>(for those to whom God has granted the sovereignty of the society to test and try them gradually, such as Pharaoh and Namrud). This initiative division leads the researcher to two important points in Mirza’s political thought: first, possibility of establishing the jurist’s government as one of the forms of the <em>istehqaqi </em>type in Mirza’s view; second, proving the legitimacy of a king’s monarchy which would be, in one case, a government attached to the <em>istehqaqi </em>and legitimate government.   آیا امکان اثبات حکومت فقیه از دیدگاه میرزای قمی وجود دارد؟ در نوشته پیش‌رو، با این سؤال اصلی و با روش تحلیل متن، به سراغ نامه میرزای قمی به آقامحمدخان قاجار موسوم به «ارشادنامه» رفته‌ و به تقسیمی ابتکاری از حکومت دست یافته‌ایم؛ تقسیمی که مکمل تقسیم‌بندی بسیط میرزا از حکومت است، به دو نوع استحقاقی (حکومت کسانی که مستحق دریافت حاکمیت‌ جامعه‌اند؛ هم‌چون حکومت پیامبران الهی و اهل‌بیت) و امتحانی (حکومت کسانی که خداوند حاکمیت جامعه را از باب استدراج و امتحان به ایشان واگذار کرده است؛ هم‌چون حکومت فرعون و نمرود). این تقسیم‌بندی نوآورانه، در نهایت پژوهش‌گر را به دو نکته مهم در اندیشه  سیاسی مرحوم میرزا رهنمون می‌شود: یکی، امکان حکومت فقیه که از جمله انواع حکومت استحقاقی از دیدگاه میرزای قمی به شمار می‌آید و دوم، اثبات مشروعیت سلطنت پادشاهان که در یکی از حالت‌ها، حکومتی ملحق به حکومت استحقاقی و مشروع خواهد بود. https://www.shiitestudies.com/article_43492_f070d86251aaa3f977261bc44bce5341.pdf