موسسه شیعه شناسی فصلنامه علمی شیعه شناسی 1735-4722 16 64 2019 02 20 Imami Shiism in Transoxania Under the Samanids تشیع امامی در ماوراءالنهر در عهد سامانیان 25 52 38393 FA محسن رحمتی دانشیار گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان Journal Article 2018 04 25 In spite of the fact that the Shiism, due to the different look at the governance of the Islamic society, was always faced with the opposition from the caliphate system, and some of the adherents of that denomination were under persecution, the Shiite thought spread out in numerous parts of the Islamic territory – including Transoxania – during the early Islamic centuries. While exploring the backgrounds and factors, the present article investigates why and how the Shiism infiltrated Transoxania under the Samanids. This article shows that the geographical-cultural situation of Transoxania as well as the religious toleration of Samanids prepared the ground for attraction of Imami Shiites during the 3^rd century; and in the early 4^th century, Transoxania became one of the most important centers of the Shiite culture. From the mid-4^th century, as a result of Al Buya dynasty’s dominance over Baghdad as well as the religious conflicts between Karamya and Maturidis on the one hand and the Shiites on the other hand, that center lost its prosperity and the Shiites migrated to other areas.   به رغم آن­که تشیع، به واسطة نگاهِ متفاوت به حاکمیت جامعه اسلامی، همواره با مخالفت دستگاه خلافت مواجه بود و برخی از معتقدان بدان مذهب نیز زیر آزار و شکنجه و تعقیب قرار داشتند، در طول سده‌های نخستین اسلامی، تفکر شیعی در نقاط متعددی از قلمرو اسلامی از جمله ماوراءالنهر گسترش یافت. این مقاله ضمن بازکاوی زمینه‌ها و عوامل، چرایی و چگونگی نفوذ تشیع در ماوراءالنهر در عهد سامانیان را بررسی می‌کند. این مقاله، نشان می­دهد که موقعیت جغرافیایی ـ فرهنگی ماوراءالنهر و تسامح مذهبی سامانیان، زمینه جذب شیعیان امامی را در طول قرن سوم فراهم آورد و در اوایل قرن چهارم، ماوراء‌النهر به یکی از مهم‌ترین کانون‌های فرهنگی شیعیان امامی مبدل شد. از اواسط قرن چهارم، در نتیجة غلبة آل‌بویه بر بغداد و منازعات مذهبی کرامیه و ماتریدیان با شیعیان، به تدریج این کانون از رونق افتاد و شیعیان به نقاط دیگر کوچ کردند. https://www.shiitestudies.com/article_38393_a728eb04f5469d9c5ec50dfd13a067f9.pdf