موسسه شیعه شناسی فصلنامه علمی شیعه شناسی 1735-4722 16 61 2018 03 21 بررسی تطبیقی فرهنگ گرفتن مالیات در سیاست‌گذاری امیرالمؤمنین با کارنامة فرمان‌گذاران پیش از ایشان (مطالعه موردی نامه 25 نهج‌البلاغه) 167 190 35795 FA سعید توفیق دانشجوی دکتری دانشگاه اصفهان اصغر منتظرالقائم استاد گروه تاریخ دانشگاه اصفهان Journal Article 2017 01 25  گرفتن مالیات، یکی از مسائل مهم اجتماعی است که امام علی ضمن تبیین ضوابط دریافت آن، کوشیدند تا این فرهنگ را در جامعه نهادینه سازند. آن حضرت با تبیین ضوابط و ظرایف اخذ مالیات برای کارگزاران، در پی آن بودند که با احترام نهادن به حقوق مردم، آنان را هر چه بیش‌تر به پرداخت مالیات تشویق نمایند و بر این اساس در حکومت خود، طرحی نو از اخذ مالیات ترسیم نمودند؛ به این معنا که مالیات‌دهندگان، پرداخت آن را به‌عنوان یک تکلیف شرعی و در ردیف دیگر واجبات الهی هم‌چون نماز و روزه و نه به مفهوم زورگیری و باج دادن، با رضایت خاطر تمام به عهده گیرند. با تأمل در نامه 25 نهج‌البلاغه، روشن می‌شود که این دستورالعمل امام، ضمن تبیین فرهنگ اخذ مالیات، تلاشی است به‌منظور اصلاح در شیوه‌ گرفتن مالیات که در دوران خلیفه‌ نخست انجام می‌گرفته است؛ اصلاحی که بر مبنای انتظار اسلام از مسلمانان است؛ یعنی در اسلام، انجام دادن ‌وظیفه بر اساس آگاهی و ایمان است نه از سر جبر و هراس. از این ‌رو، در باور امام علی، کارگزاران زکات را حتی حق تعرض به مُنکران زکات نیست. در این مقاله، تلاش شده است که با شیوه توصیفی ـ تحلیلی، از یک‌سو فرهنگ اخذ مالیات در دولت امام علی و از سوی دیگر تعارض اجرایی آن با نحوه گرفتن مالیات در دولت‌های پیشین تبیین شود. https://www.shiitestudies.com/article_35795_4ee8ca7221edcc2b35ec18f8b251e4fd.pdf